Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài tập 1, câu 5 trang 43 SBT Ngữ văn 7

Đọc hiểu (Ngữ văn 7, tập hai)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu nhận xét của em về những điểm tương đồng và khác biệt giữa hình tượng trong thơ trữ tình và hình tượng trong thơ ngụ ngôn qua việc kết nối bài thơ Cây mận với những truyện ngụ ngôn đã được học ở bài 6.
(văn bản: Cây mận)

Gợi ý trả lời

Mở ý: Bài thơ *Cây mận* là một bài thơ trữ tình, còn các văn bản ở Bài 6 (*Đẽo cày giữa đường*, *Ếch ngồi đáy giếng*, *Con mối và con kiến*, *Con lừa và bác nông dân*…) là truyện/thơ ngụ ngôn. Khi kết nối chúng, ta thấy hình tượng ở hai loại có chỗ gặp nhau và có chỗ khác nhau rõ rệt.

a) Điểm tương đồng

- Cả hình tượng trong thơ trữ tình lẫn hình tượng trong thơ ngụ ngôn đều được xây dựng từ những sự vật, loài vật, cây cối quen thuộc trong đời sống (cây mận; con ếch, con kiến, con lừa…).
- Cả hai đều không dừng lại ở nghĩa tả thực: hình tượng được dùng để gửi gắm một điều gì đó của con người — một tình cảm, một suy nghĩ, một ý nghĩa. Vì thế đều giàu sức gợi, mời gọi người đọc liên tưởng, suy ngẫm.
- Cả hai đều thường dùng biện pháp nhân hóa, ẩn dụ để làm cho hình tượng sinh động, gần gũi với con người.

b) Điểm khác biệt

| | Hình tượng trong thơ trữ tình (*Cây mận*) | Hình tượng trong thơ ngụ ngôn (Bài 6) |
|---|---|---|
| Mục đích | Bộc lộ cảm xúc, tình cảm của nhân vật trữ tình trước thiên nhiên, cuộc sống | Kể một câu chuyện để rút ra bài học, kinh nghiệm sống |
| Tính chất | Mang tính biểu cảm: hình tượng cây mận gợi vẻ đẹp tươi non, niềm vui, tình yêu thiên nhiên | Mang tính giáo huấn, triết lí: hình tượng con vật ẩn chứa lời khuyên, lời phê phán |
| Cách thể hiện | Hình tượng gắn liền với cái tôi cảm xúc, với hình ảnh, nhịp điệu gợi tình | Hình tượng được nhân hóa thành nhân vật có hành động, lời nói, dẫn tới một kết cục có ý nghĩa răn dạy |
| Ý nghĩa | Thường đa nghĩa, mở, tùy cảm nhận mỗi người | Thường hướng tới một bài học cụ thể, rõ ràng |

Nhận xét chung: Cùng là hình tượng nghệ thuật, nhưng hình tượng trong thơ trữ tình thiên về gợi cảm xúc và vẻ đẹp tâm hồn, còn hình tượng trong thơ ngụ ngôn thiên về gửi gắm bài học đạo lí. Hiểu được sự khác biệt ấy giúp em đọc mỗi loại văn bản đúng với đặc trưng của nó.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.