Sách bài tập Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Câu 4 trang 40 SBT Ngữ văn 7

Đọc mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Mối quan hệ giữa mục đích viết và đặc điểm, nội dung chính của văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học được thể hiện như thế nào trong văn bản này?
(văn bản: Những tấm lòng cao cả (Ét-môn-đô đơ A-mi-xi))

Gợi ý trả lời

Nhắc lại kiến thức nền (SGK Ngữ văn 7 – KNTT):

Văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học có:
- Mục đích viết: thuyết phục người đọc về giá trị (nội dung và nghệ thuật) của tác phẩm, giúp người đọc hiểu và cảm nhận sâu hơn cái hay, cái đẹp của tác phẩm đó.
- Đặc điểm: dùng lí lẽ và bằng chứng (chi tiết, hình ảnh, nhân vật… lấy từ chính tác phẩm) để làm sáng tỏ ý kiến; bố cục chặt chẽ; lời văn mạch lạc, có sức thuyết phục.
- Nội dung chính: nêu và làm rõ những nét đặc sắc về nội dung và hình thức nghệ thuật của tác phẩm được phân tích.

Mối quan hệ giữa mục đích viết với đặc điểm, nội dung chính được thể hiện trong văn bản phân tích *Những tấm lòng cao cả* như sau:

a) Mục đích viết chi phối, định hướng cho nội dung chính của văn bản

- Vì người viết muốn thuyết phục người đọc thấy được giá trị của tác phẩm *Những tấm lòng cao cả* (A-mi-xi), nên toàn bộ nội dung chính của văn bản đều tập trung làm nổi bật những điều đáng quý, đáng học mà tác phẩm gửi gắm: tình yêu thương con người, lòng nhân ái, những bài học đạo đức, tình cảm gia đình, tình thầy trò, bạn bè…
- Mỗi luận điểm đưa ra đều hướng tới mục đích ấy: khẳng định cái hay về nội dung tư tưởng và cái đẹp trong cách thể hiện của tác phẩm, chứ không lan man sang những vấn đề ngoài tác phẩm.

b) Mục đích viết quy định đặc điểm (cách triển khai, lí lẽ và bằng chứng) của văn bản

- Để lời khẳng định có sức thuyết phục, người viết không nói chung chung mà nêu lí lẽ rồi dẫn chứng cụ thể lấy ngay trong tác phẩm (các nhân vật, câu chuyện, chi tiết cảm động trong *Những tấm lòng cao cả*).
- Nhờ đó, đặc điểm của văn bản — kết hợp lí lẽ với bằng chứng từ chính tác phẩm, bố cục mạch lạc, lời văn giàu cảm xúc — chính là phương tiện giúp người viết đạt được mục đích đã đặt ra.

c) Sự thống nhất ba yếu tố

- Như vậy, mục đích viết là cái gốc, chi phối cả nội dung chính lẫn đặc điểm hình thức của văn bản. Nội dung và đặc điểm nghị luận được lựa chọn, sắp xếp sao cho phục vụ tốt nhất mục đích thuyết phục người đọc về giá trị của tác phẩm *Những tấm lòng cao cả*.
- Chính sự gắn bó, thống nhất giữa ba yếu tố này làm cho văn bản trở thành một bài nghị luận phân tích tác phẩm văn học hoàn chỉnh và thuyết phục.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.