Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 2 trang 36 SBT Ngữ văn 10

Bài 6. – Đọc mở rộng: Hồn thiêng đưa đường   Gợi ý trả lời

Đề bài

Cần lựa chọn được tác phẩm có giá trị nội dung và nghệ thuật. Đọc kĩ hướng dẫn Chuẩn bị viết trong SGK (tr. 33) và Chuẩn bị nói (tr. 35) để soạn đề cương. Luyện tập nói theo đề cương.

Gợi ý trả lời

Lưu ý về dạng bài: Đây là bài tập thực hành (luyện nói theo đề cương) ở phần Đọc mở rộng, không có đáp án cố định. Dưới đây là bài mẫu: minh họa cách chọn tác phẩm, lập đề cương theo hướng dẫn *Chuẩn bị viết* (SGK tr. 33) và *Chuẩn bị nói* (SGK tr. 35), rồi phần gợi ý luyện tập. Em có thể thay bằng tác phẩm mình yêu thích.

a) Lựa chọn tác phẩm

Tiêu chí: tác phẩm phải có giá trị nội dung (tư tưởng sâu sắc, giàu ý nghĩa nhân văn) và giá trị nghệ thuật (hình thức đặc sắc, tiêu biểu cho một thể loại/phong cách). Gắn với chủ đề Bài 6 (Nguyễn Trãi), em chọn: *Bình Ngô đại cáo* – Nguyễn Trãi.

Lí do chọn: đây là "áng thiên cổ hùng văn", vừa là bản tuyên ngôn độc lập, vừa là áng văn chính luận mẫu mực, hội tụ cả giá trị tư tưởng lẫn nghệ thuật.

b) Lập đề cương bài nói (theo bố cục 3 phần)

*Mở đầu:*
- Giới thiệu tác giả Nguyễn Trãi – anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa, nhà tư tưởng, nhà văn chính luận kiệt xuất.
- Giới thiệu tác phẩm: hoàn cảnh ra đời (đầu năm 1428, sau khi quân Lam Sơn đại thắng giặc Minh; Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết), thể loại cáo.
- Nêu khái quát lí do chọn và nhận định chung: tác phẩm có giá trị nội dung và nghệ thuật to lớn.

*Triển khai (ý chính – luận điểm):*

1. Giá trị nội dung:
- Nêu cao tư tưởng nhân nghĩa gắn với "yên dân – trừ bạo" ngay ở phần đầu.
- Khẳng định chân lí độc lập, chủ quyền dân tộc (nền văn hiến, lãnh thổ, phong tục, lịch sử các triều đại, hào kiệt).
- Tố cáo đanh thép tội ác của giặc Minh; thể hiện lòng căm thù và niềm xót thương nhân dân.
- Tái hiện quá trình kháng chiến gian khổ mà anh hùng và chiến thắng vẻ vang; nêu cao tư tưởng nhân đạo (mở đường hiếu sinh cho giặc).
- Tuyên bố độc lập, mở ra kỉ nguyên mới cho đất nước → đỉnh cao của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần nhân văn.

2. Giá trị nghệ thuật:
- Là áng văn chính luận mẫu mực: kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bén theo trình tự lí lẽ – thực tiễn.
- Sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố chính luận và trữ tình, giữa lí trí sắc sảo và cảm xúc mãnh liệt.
- Giọng điệu linh hoạt, biến hóa: khi hào hùng, khi đau xót, khi đanh thép, khi trang trọng.
- Hình tượng nghệ thuật giàu sức gợi, dùng câu văn biền ngẫu, nhiều biện pháp tu từ (so sánh, phóng đại, liệt kê, đối…).

*Kết luận:*
- Khẳng định lại: *Bình Ngô đại cáo* là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai, kết tinh tư tưởng và tài năng nghệ thuật của Nguyễn Trãi.
- Nêu ý nghĩa/ bài học, cảm nghĩ của bản thân và bài học về lòng yêu nước, tự hào dân tộc.

c) Luyện tập nói theo đề cương

- Chuẩn bị phương tiện hỗ trợ: tranh ảnh về Nguyễn Trãi, trích đoạn tiêu biểu để đọc minh họa.
- Khi nói: bám sát đề cương, trình bày rõ từng luận điểm, có dẫn chứng; chú ý giọng nói, tốc độ, cử chỉ, giao tiếp bằng mắt với người nghe.
- Dự kiến và chuẩn bị trả lời các câu hỏi, ý kiến trao đổi của người nghe; tự rút kinh nghiệm sau khi nói.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.