Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 4 trang 36 SBT Ngữ văn 10

Bài 6. – Đọc mở rộng: Hồn thiêng đưa đường   Gợi ý trả lời

Đề bài

Có thể chọn phân tích một trong các yếu tố làm nên sức hấp dẫn của truyện thần thoại Tê-dê như: sáng tạo chi tiết, cốt truyện, nghệ thuật xây dựng nhân vật, lời kể,...
(văn bản: Tê-dê)

Gợi ý trả lời

Yếu tố chọn phân tích: Nghệ thuật xây dựng nhân vật người anh hùng Tê-dê

Trong các yếu tố làm nên sức hấp dẫn của thần thoại *Tê-dê*, nghệ thuật xây dựng nhân vật là yếu tố nổi bật nhất. Người kể chuyện dân gian Hy Lạp đã khắc hoạ Tê-dê thành một hình tượng anh hùng toàn vẹn vừa phi thường vừa gần gũi, thể hiện lí tưởng và khát vọng của cộng đồng. Có thể thấy rõ qua các phương diện sau:

a) Nhân vật được giới thiệu qua nguồn gốc và lí lịch khác thường

Tê-dê mang dòng dõi vừa thần thánh vừa người trần: là con của vua Ê-giê (A-then) nhưng cũng được gắn với thần Biển Pô-dê-i-đông. Chi tiết chàng nhấc tảng đá lấy thanh gươm và đôi dép do cha để lại ngay từ nhỏ đã hé lộ sức mạnh và tư chất khác thường. Cách giới thiệu này tạo nên vầng hào quang kì vĩ bao quanh nhân vật ngay từ đầu, khơi gợi sự tò mò và ngưỡng mộ của người đọc — đặc trưng tiêu biểu của kiểu nhân vật anh hùng trong thần thoại.

b) Nhân vật được khắc hoạ chủ yếu qua hành động và chiến công

Thần thoại không miêu tả nội tâm phức tạp mà xây dựng nhân vật bằng chuỗi hành động phi thường. Trên đường về A-then, Tê-dê lần lượt trừ khử những tên tướng cướp, quái vật hung bạo; đỉnh cao là việc chàng tự nguyện làm vật hiến tế, một mình tiến vào mê cung Crete giết chết quái vật Mi-nô-tô-rơ (đầu bò mình người) rồi theo cuộn chỉ của nàng A-ri-an tìm được đường ra. Mỗi chiến công là một "thử thách" được dựng lên để tô đậm lòng dũng cảm, sức mạnh và trí tuệ của người anh hùng. Chính chuỗi hành động dồn dập, giàu kịch tính này tạo nên sức cuốn hút mạnh mẽ cho câu chuyện.

c) Nhân vật thống nhất giữa vẻ đẹp phi thường và phẩm chất cộng đồng

Tê-dê không chiến đấu vì vinh quang cá nhân mà vì dân thành A-then: chàng xin đi thay những người trẻ bị cống nạp, quyết tâm chấm dứt tai hoạ cho đất nước. Qua đó, nhân vật trở thành hiện thân cho lí tưởng xả thân vì cộng đồng, cho khát vọng chiến thắng cái ác, cái dã man của người Hy Lạp cổ. Sự kết hợp giữa tầm vóc kì vĩ và phẩm chất cao đẹp khiến nhân vật vừa đáng khâm phục vừa đáng yêu mến.

d) Nhân vật được hoàn thiện bằng chi tiết bi kịch cuối truyện

Chi tiết Tê-dê quên đổi cánh buồm đen thành buồm trắng khiến vua cha Ê-giê tưởng con đã chết nên gieo mình xuống biển (biển ấy mang tên Ê-giê) đã thêm cho nhân vật chiều sâu con người: người anh hùng vẫn có sơ suất, vẫn gắn với mất mát và nỗi đau. Chi tiết này vừa lí giải nguồn gốc một địa danh (chức năng giải thích của thần thoại), vừa khiến hình tượng anh hùng trở nên chân thực, ám ảnh, không đơn thuần là hình mẫu hoàn hảo.

Kết luận: Bằng cách xây dựng nhân vật qua nguồn gốc phi thường, chuỗi hành động — chiến công kì vĩ, phẩm chất vì cộng đồng và cả yếu tố bi kịch, thần thoại *Tê-dê* đã tạo nên một hình tượng người anh hùng vừa lí tưởng vừa sống động. Đó chính là yếu tố cốt lõi làm nên sức hấp dẫn bền lâu của tác phẩm.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.