Giải Bài 3.2 trang 20 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Phân tích tác dụng của những biện pháp tu từ được sử dụng trong các đoạn văn.
(văn bản: Một đời như kẻ tìm đường (SGK Ngữ văn 10, tập hai, tr. 109))
Gợi ý trả lời
Phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ trong văn bản *Một đời như kẻ tìm đường* (Phan Văn Trường)
Trong văn bản, tác giả dùng nhiều biện pháp tu từ để biến những chiêm nghiệm trừu tượng về lẽ sống thành hình ảnh cụ thể, gần gũi, giàu sức thuyết phục.
a) Ẩn dụ (hình ảnh trung tâm: cuộc đời là một con đường, con người là *kẻ tìm đường*)
- Dẫn chứng: toàn bộ mạch văn, khởi đi từ nhan đề, triển khai ý cuộc đời mỗi người như một con đường với vô vàn ngã rẽ, khúc quanh; sống là không ngừng lựa chọn và tìm đường đi cho mình.
- Tác dụng: biến vấn đề triết lí trừu tượng (ý nghĩa, lẽ sống của đời người) thành hình ảnh cụ thể, dễ hình dung; gợi bản chất cuộc sống là một hành trình liên tục chọn lựa, không có con đường định sẵn; tạo chiều sâu suy tưởng và sự đồng cảm nơi người đọc.
b) Câu hỏi tu từ
- Dẫn chứng: những câu tự vấn về việc nên chọn hướng đi nào, rẽ trái hay rẽ phải, đi tiếp hay dừng lại (gắn với câu hỏi quen thuộc đặt ra cho mỗi người: lớn lên muốn làm gì, sống thế nào).
- Tác dụng: diễn tả chân thực tâm trạng băn khoăn, trăn trở của con người trước mỗi ngã ba cuộc đời; lôi cuốn người đọc cùng suy ngẫm, tự soi chiếu bản thân; tạo giọng văn đối thoại, tâm tình, tăng sức lay động.
c) Điệp ngữ / điệp cấu trúc
- Dẫn chứng: sự trở đi trở lại của các từ ngữ gắn với hành trình - *đi*, *tìm*, *chọn*, *con đường*.
- Tác dụng: nhấn mạnh, khắc sâu ý tưởng chủ đạo rằng cả đời người là một chuỗi tìm kiếm và lựa chọn; tạo nhịp điệu trùng điệp, làm nổi bật mạch suy tư và sự đúc kết dần dần của tác giả.
d) Liệt kê
- Dẫn chứng: tác giả kể, liệt kê hàng loạt ngã rẽ, lựa chọn, chặng đường và những lần phân vân trong đời mình.
- Tác dụng: tô đậm tính đa dạng, bất ngờ của những ngã rẽ cuộc đời; làm tăng sức thuyết phục cho kết luận: điều quan trọng không phải chọn đúng con đường, mà là cách ta sống và biến con đường đã chọn thành con đường đúng.
Khái quát: Sự kết hợp ẩn dụ, câu hỏi tu từ, điệp ngữ và liệt kê giúp tác giả trình bày những suy ngẫm sâu sắc về lẽ sống một cách sinh động, giàu hình ảnh và cảm xúc; giọng văn vừa chiêm nghiệm vừa chân thành, gợi mở để mỗi người đọc tự rút ra bài học về việc lựa chọn và sống trọn vẹn với con đường đời của mình.
(Lưu ý khi làm bài: phải trích đúng câu văn trong các đoạn được chỉ định của văn bản làm dẫn chứng, không tự đặt lời.)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.