Giải Bài 4 trang 17 SBT Ngữ văn 10
Đề bài
Những thông tin được cung cấp trong đoạn trích gợi cho bạn suy nghĩ gì về trách nhiệm của con người với các hệ sinh thái trên Trái Đất?
(văn bản: Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao – Trịnh Xuân Thuận)
Gợi ý trả lời
Định hướng: Đây là câu hỏi nghị luận mở, yêu cầu nêu suy nghĩ về *trách nhiệm của con người với các hệ sinh thái trên Trái Đất* sau khi tiếp nhận thông tin từ đoạn trích *Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao* (Trịnh Xuân Thuận). Có thể trình bày thành một đoạn/bài ngắn theo các ý sau:
a) Xác định thông tin đoạn trích gợi ra
Đoạn trích cho thấy Trái Đất là một hành tinh đặc biệt, nơi sự sống hình thành và tồn tại nhờ những điều kiện vô cùng hiếm hoi, được cân bằng tinh tế qua hàng tỉ năm (vị trí với Mặt Trời, bầu khí quyển, nước, nhiệt độ…). Các hệ sinh thái trên Trái Đất gắn kết chặt chẽ, nương tựa vào nhau và rất mong manh trước những tác động từ bên ngoài, trong đó có con người.
b) Suy nghĩ về trách nhiệm của con người
- Con người chỉ là một mắt xích trong tổng thể sự sống, không phải là chủ nhân có quyền khai thác vô hạn; vì vậy cần ý thức mình thuộc về và phụ thuộc vào các hệ sinh thái.
- Trách nhiệm trước hết là bảo vệ và giữ gìn sự cân bằng của tự nhiên: hạn chế tàn phá rừng, gây ô nhiễm, làm biến đổi khí hậu, tận diệt các loài — những việc có thể phá vỡ chuỗi liên kết sự sống đã mất hàng tỉ năm để hình thành.
- Trách nhiệm còn mang tính lâu dài và chung cho cả cộng đồng, cho các thế hệ mai sau: mỗi hành động hôm nay đều để lại hậu quả cho hành tinh duy nhất mà con người có.
c) Liên hệ và rút ra bài học cho bản thân
Từ nhận thức đó, mỗi người cần bắt đầu từ những việc cụ thể: sống thân thiện với môi trường, tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ cây xanh và các loài sinh vật, tuyên truyền để mọi người cùng chung tay. Yêu thiên nhiên không chỉ là cảm xúc mà phải trở thành hành động và trách nhiệm gìn giữ ngôi nhà chung Trái Đất.
*(Lưu ý: đây là câu nghị luận mở — HS có thể diễn đạt theo cách riêng, miễn là nêu được nhận thức về sự mong manh của hệ sinh thái và trách nhiệm bảo vệ của con người.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.