Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài tập 5 trang 15 SBT Ngữ văn 10

Thực hành tiếng Việt / Đọc hiểu văn bản thông tin   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Nhà người Việt được làm ngay trên mặt đất chứ không phải là nhà sàn như ở vùng núi và như nhà người Cao Miên, miền tây Nam Kì. Tuy vậy, phải thấy rằng, người Việt ở tỉnh Châu Đốc làm nhà sàn như những người Cao Miên láng giềng của họ. Người giàu làm cọc nhà bằng đá xây ghép với nhau. Những người khác thì làm cọc sàn bằng tre hay gỗ. Ngoài ra, ở nông thôn tỉnh Sa Đéc, ta thấy có một số nhà sàn có cọc bằng gạch theo kiểu châu Âu, lợp ngói, sàn và vách bằng gỗ, của các chủ nhà giàu dùng làm trang trại. Tại vùng Bạc Liêu còn có những nhà sàn trong các điền trang lớn của người Việt. Đất bên dưới sàn được bố trí tiết kiệm làm kho chứa nông cụ, thậm chí làm chuồng trâu bò, hay nơi trú ẩn tạm thời cho thợ cày cấy.
(Nguyễn Văn Huyên, Văn minh Việt Nam, Đỗ Trọng Quang dịch, NXB Hội Nhà văn – Công ti Văn hoá và Truyền thông Nhã Nam, Hà Nội, 2018, tr. 173)

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

1. Xác định nội dung chính và những từ khoá trong đoạn trích.

2. Sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ để thể hiện những thông tin chính được trình bày trong đoạn trích.

3. Liên hệ với những thông tin khác mà bạn biết về kiến trúc nhà ở của người Việt, hãy so sánh với các thông tin được tác giả cung cấp trong đoạn trích.

4. Đoạn trích nằm trong cuốn sách được viết cách đây gần một thế kỉ. Liệu những thông tin mà tác giả cung cấp có giá trị không? Vì sao?

Gợi ý trả lời

## Bài tập 5 (trang 16) – Đọc hiểu văn bản thông tin

Ngữ liệu: Trích *Văn minh Việt Nam* của Nguyễn Văn Huyên (Đỗ Trọng Quang dịch).

### 1) Nội dung chính và những từ khoá

a) Nội dung chính:

Đoạn trích cung cấp thông tin về đặc điểm kiến trúc nhà ở của người Việt, trọng tâm là sự phân biệt giữa nhà làm trên mặt đất (kiểu phổ biến của người Việt) và nhà sàn (xuất hiện ở một số vùng Nam Bộ do ảnh hưởng của người Cao Miên láng giềng và điều kiện tự nhiên, kinh tế). Tác giả nêu cụ thể vật liệu làm cọc, cách lợp, cách dựng và công năng của phần đất dưới sàn ở các địa phương Châu Đốc, Sa Đéc, Bạc Liêu.

b) Những từ khoá:

- nhà trên mặt đất – nhà sàn (cặp đối lập trung tâm);
- cọc nhà / cọc sàn (bằng đá, tre, gỗ, gạch);
- các địa danh: Châu Đốc, Sa Đéc, Bạc Liêu;
- người Cao Miên (láng giềng, yếu tố so sánh);
- kho chứa nông cụ / chuồng trâu bò / nơi trú ẩn (công năng phần dưới sàn).

### 2) Thể hiện thông tin chính bằng phương tiện phi ngôn ngữ (sơ đồ)

Có thể lập sơ đồ tư duy / sơ đồ nhánh như sau:

```
NHÀ Ở CỦA NGƯỜI VIỆT
/ \
NHÀ TRÊN MẶT ĐẤT NHÀ SÀN (một số vùng)
(kiểu phổ biến) |
┌────────────┼──────────────┐
Châu Đốc Sa Đéc Bạc Liêu
(giống Cao (kiểu châu (trong điền
Miên) Âu) trang lớn)
| | |
cọc: đá (người giàu) cọc gạch, dưới sàn làm:
tre/gỗ (người khác) lợp ngói, - kho nông cụ
sàn+vách gỗ - chuồng trâu bò
- nơi trú ẩn cho
thợ cày cấy
```

(Có thể thay bằng bảng hai cột “Loại nhà – Đặc điểm” hoặc dùng kết hợp hình minh hoạ nhà sàn/nhà đất để tăng tính trực quan.)

### 3) Liên hệ và so sánh

- Điểm tương đồng: Những hiểu biết phổ thông ngày nay cũng xác nhận người Việt ở đồng bằng chủ yếu ở nhà trệt (nhà trên mặt đất), còn nhà sàn gắn với vùng núi, vùng sông nước hoặc chịu ảnh hưởng của các tộc người láng giềng – đúng như tác giả trình bày.
- Điểm bổ sung / khác biệt: Thực tế kiến trúc nhà ở người Việt còn đa dạng hơn đoạn trích (nhà ba gian hai chái, nhà rường, nhà ngói – nhà tranh, nhà ống ở đô thị hiện nay…). Đoạn trích chỉ tập trung vào nhà sàn ở một vài địa phương Nam Bộ, nên phạm vi hẹp hơn bức tranh tổng thể mà ta biết. Ngày nay nhà sàn làm bằng tre, gỗ gần như không còn phổ biến, thay vào đó là nhà xây kiên cố.
- → Thông tin của tác giả chính xác với thời điểm và phạm vi khảo sát, đồng thời giúp ta hiểu rõ hơn một lát cắt lịch sử của kiến trúc nhà ở.

### 4) Giá trị của thông tin sau gần một thế kỉ

Những thông tin tác giả cung cấp vẫn còn giá trị, vì:

- Đây là tư liệu ghi chép dựa trên khảo sát thực địa, khoa học và khách quan của một nhà nghiên cứu có uy tín (Nguyễn Văn Huyên), nên có độ tin cậy cao.
- Nó có giá trị tư liệu lịch sử – văn hoá: lưu giữ hình ảnh kiến trúc nhà ở của người Việt ở một giai đoạn mà nhiều kiểu nhà nay đã mai một, giúp thế hệ sau hiểu về đời sống, phong tục, điều kiện kinh tế – xã hội xưa.
- Nó còn là nguồn đối chiếu để nghiên cứu sự biến đổi của kiến trúc và lối sống người Việt từ quá khứ đến hiện tại.

→ Tuy một số hiện tượng được mô tả không còn tồn tại, nhưng chính vì vậy đoạn trích càng có giá trị bảo tồn, tham khảo và nghiên cứu.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.