Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài tập 6 trang 9 SBT Ngữ văn 10

Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại văn bản Một chuyện đùa nho nhỏ trong SGK Ngữ văn 10, tập hai, (tr. 55 – 56), đoạn từ "Từ hôm đó, ngày nào tôi và Na-đi-a" đến "không còn khả năng hiểu nữa..." và trả lời các câu hỏi:

1. Ngày nào cũng trượt tuyết lao dốc cùng Na-đi-a, và mỗi lần lao xe từ trên đồi xuống, nhân vật "tôi" lại thì thào nhắc câu "Na-đi-a, anh yêu em!". Bạn nghĩ gì về hành động đó của nhân vật "tôi"?

2. Trong suy đoán của nhân vật "tôi", Na-đi-a đã có trạng thái tâm lí như thế nào khi thường xuyên nghe câu "Na-đi-a, anh yêu em!" lúc xe lao dốc, dù không biết đó là tiếng của người con trai cùng ngồi xe trượt tuyết với mình hay là tiếng gió?

3. Theo bạn, Na-đi-a đã thật sự có tình cảm với nhân vật "tôi" hay chỉ muốn xác định có phải "tôi" là người đã nói câu mà nàng thường xuyên được nghe khi xe lao dốc? Dựa vào đâu mà bạn khẳng định như vậy?

4. Nhân vật "tôi" đã nghĩ như thế nào về việc Na-đi-a quyết định trượt tuyết một mình? Vì sao "tôi" phải dùng cụm từ "chắc là" khi diễn đạt những điều mình phân tích chứ không khẳng định dứt khoát?

5. Tâm trạng của Na-đi-a trong lần trượt tuyết một mình được miêu tả qua điểm nhìn nào?
(văn bản: Một chuyện đùa nho nhỏ (An-tôn Sê-khốp) — SGK Ngữ văn 10, tập hai, tr. 55 – 56)

Gợi ý trả lời

1. Nhận xét về hành động của nhân vật "tôi" khi ngày nào cũng trượt tuyết và thì thào "Na-đi-a, anh yêu em!"

Hành động ấy cho thấy nhân vật "tôi" là một người tinh nghịch, thích đùa và có phần tinh quái. Việc lặp đi lặp lại câu nói đầy tình cảm "Na-đi-a, anh yêu em!" vào đúng khoảnh khắc chiếc xe lao dốc vun vút — lúc tiếng gió gào rít khiến Na-đi-a không thể phân biệt được đó là tiếng người hay tiếng gió — biến lời tỏ tình thành một "trò đùa". "Tôi" vừa muốn trêu chọc, thử lòng Na-đi-a, vừa che giấu tình cảm thật của mình bằng cách khiến nàng không bao giờ chắc chắn được ai là người đã nói. Đây là một hành động mang hai mặt: vừa vô tư, hồn nhiên, vừa thiếu dũng cảm và có phần ích kỉ, vì nó khiến Na-đi-a rơi vào trạng thái mơ hồ, khắc khoải mà không được giải đáp.

2. Trạng thái tâm lí của Na-đi-a (trong suy đoán của "tôi") khi thường xuyên nghe câu nói ấy

Theo suy đoán của nhân vật "tôi", Na-đi-a rơi vào một trạng thái tâm lí mâu thuẫn và giằng xé:

- Nàng vừa *sợ hãi* cái cảm giác lao dốc chóng mặt, nguy hiểm.
- Nhưng lại vừa *khao khát, say mê* được nghe câu "Na-đi-a, anh yêu em!" — câu nói ngọt ngào ấy đã trở thành điều không thể thiếu, như rượu hay như thuốc đối với nàng.

Chính vì thế, dù sợ trượt tuyết, Na-đi-a vẫn không thể từ bỏ, vẫn chủ động rủ "tôi" cùng trượt. Tình yêu (hay niềm khao khát được yêu) đã chiến thắng nỗi sợ hãi. Nàng bị thôi thúc bởi nhu cầu được xác nhận: câu nói ấy là thật hay chỉ là ảo giác do tiếng gió tạo ra.

3. Na-đi-a thật sự có tình cảm hay chỉ muốn xác định người đã nói câu ấy?

Có thể khẳng định Na-đi-a *vừa* thật sự rung động, khao khát tình cảm *vừa* day dứt muốn tìm cho ra sự thật — hai điều này gắn bó làm một. Căn cứ để khẳng định:

- Na-đi-a bất chấp nỗi sợ hãi để trượt tuyết nhiều lần, chứng tỏ sức hút của câu nói với nàng rất mạnh — đó là biểu hiện của tình cảm, của niềm say mê được yêu.
- Chi tiết quan trọng nhất là việc Na-đi-a quyết định trượt tuyết một mình: nàng muốn tự mình kiểm chứng xem khi không có "tôi" ngồi cùng, trong tiếng gió nàng có còn nghe thấy câu "Na-đi-a, anh yêu em!" nữa không. Hành động dũng cảm, liều lĩnh ấy cho thấy nàng khát khao được biết sự thật đến mức nào — chính vì câu nói đã trở nên quá quan trọng, quá thiêng liêng với trái tim nàng.

Như vậy, nhu cầu "xác định người nói" thực chất bắt nguồn từ tình cảm có thật; nàng cần biết sự thật vì nàng đã thật sự rung động.

4. "Tôi" nghĩ gì về việc Na-đi-a trượt tuyết một mình, và vì sao phải dùng cụm từ "chắc là"?

Nhân vật "tôi" phỏng đoán rằng Na-đi-a trượt tuyết một mình là để thử xem liệu nàng có còn nghe thấy câu "Na-đi-a, anh yêu em!" khi không có "tôi" bên cạnh hay không — tức là để tìm lời giải đáp cho điều bí ẩn đang dày vò nàng.

"Tôi" phải dùng cụm từ "chắc là" vì:

- Đây chỉ là những suy đoán, phán đoán chủ quan của "tôi" về nội tâm của người khác (Na-đi-a), chứ "tôi" không thể trực tiếp biết chắc chắn những gì đang diễn ra trong tâm hồn nàng.
- Điểm nhìn của người kể chuyện (nhân vật "tôi" — ngôi thứ nhất) có giới hạn: anh ta chỉ quan sát hành động bên ngoài rồi phỏng đoán tâm lí bên trong của Na-đi-a. Vì không phải là người trong cuộc ấy nên anh không thể khẳng định dứt khoát, chỉ có thể dùng từ chỉ sự ước chừng "chắc là". Cách dùng từ này thể hiện đúng tính chất chủ quan, phỏng đoán và sự thành thật của người kể chuyện.

5. Tâm trạng của Na-đi-a trong lần trượt tuyết một mình được miêu tả qua điểm nhìn nào?

Tâm trạng của Na-đi-a trong lần trượt một mình được miêu tả qua điểm nhìn của nhân vật "tôi" (người kể chuyện ngôi thứ nhất) — tức là qua sự quan sát và suy đoán của "tôi" từ bên ngoài. "Tôi" đứng nhìn Na-đi-a, dõi theo từng cử chỉ, nét mặt của nàng (mặt tái nhợt, sợ hãi, bước lên đồi như đi đến nơi hành hình…) rồi từ đó phán đoán, diễn giải nội tâm của nàng. Đây không phải điểm nhìn toàn tri, cũng không phải điểm nhìn của chính Na-đi-a, mà là điểm nhìn hạn tri từ bên ngoài của người kể chuyện xưng "tôi".

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.