Sách bài tập Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài tập 8 trang 8 SBT Ngữ văn 10

Bài 1. Sức hấp dẫn của truyện kể   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc lại văn bản Tê-dê (Theseus) trong SGK Ngữ văn 10, tập một (tr. 38 – 42) và trả lời các câu hỏi:

1. Xác định thời gian, không gian và các sự kiện chính của truyện thần thoại Tê-dê.

2. Trong các truyện thần thoại Hy Lạp, phẩm chất của nhân vật anh hùng thường được thể hiện khi đối mặt với thử thách:
a. Hãy nêu những thử thách mà nhân vật Tê-dê đã trải qua.
b. Việc chiến thắng các thử thách đã thể hiện những phẩm chất gì của nhân vật Tê-dê?
c. Bạn ấn tượng nhất với phẩm chất nào của nhân vật Tê-dê? Vì sao?

3. Qua nhân vật Tê-dê, bạn hiểu được điều gì về quan niệm của người Hy Lạp thời cổ đại về người anh hùng?

4. Chọn phân tích một yếu tố làm nên sức hấp dẫn của truyện thần thoại Tê-dê.
(văn bản: Tê-dê (Theseus) — thần thoại Hy Lạp)

Gợi ý trả lời

## 1. Thời gian, không gian và các sự kiện chính

Thời gian: Thời gian cổ sơ, phiếm chỉ – "thuở xưa", thời các vị thần và những người anh hùng còn qua lại với nhau; không xác định cụ thể theo niên đại (đặc trưng thời gian của thần thoại).

Không gian: Không gian rộng lớn mang màu sắc kì vĩ của thế giới Hy Lạp cổ: từ thành Tơ-đi-den (quê mẹ) → con đường bộ ven biển về thành A-ten → cung điện vua Ê-giê → đảo Cơ-rét với mê cung của quái vật Mi-nô-tơ. Đó là không gian vừa trần thế vừa thấm đẫm yếu tố thần linh.

Các sự kiện chính:
- Tê-dê lớn lên, lấy được thanh gươm và đôi dép thần cha để lại dưới tảng đá, quyết lên đường về A-ten nhận cha là vua Ê-giê.
- Trên đường đi, chàng lần lượt trừ diệt các tên tướng cướp, ác nhân (Phê-ri-phê-tét, Xi-nix, Xki-rôn, Prô-cru-xtơ…), giải thoát dân lành.
- Về tới A-ten, chàng thoát khỏi âm mưu đầu độc của mụ phù thủy Mê-đê, được vua cha nhận ra nhờ thanh gươm.
- Tê-dê tình nguyện sang đảo Cơ-rét trong đoàn cống nạp để giết quái vật Mi-nô-tơ, cứu thanh niên nam nữ A-ten khỏi bị ăn thịt.
- Nhờ cuộn chỉ của công chúa A-ri-an, chàng vào mê cung giết Mi-nô-tơ rồi lần theo chỉ tìm đường ra.
- Trên đường về, do quên thay buồm trắng (quên lời hẹn với cha), vua Ê-giê tưởng con đã chết nên gieo mình xuống biển; từ đó biển mang tên Ê-giê (biển Aegean).

## 2. Phẩm chất của nhân vật anh hùng qua thử thách

a. Những thử thách Tê-dê đã trải qua:
- Tự nhấc tảng đá nặng để lấy gươm và dép thần – thử thách về sức mạnh ngay từ đầu.
- Chọn con đường bộ đầy hiểm nguy (thay vì đường biển an toàn), lần lượt đối đầu và tiêu diệt hàng loạt tướng cướp, ác quỷ khét tiếng trên đường về A-ten.
- Thoát khỏi mưu kế đầu độc của mụ Mê-đê nơi cung điện.
- Tình nguyện vào đoàn cống nạp sang Cơ-rét, một đi khó trở lại.
- Chiến đấu và giết quái vật đầu bò mình người Mi-nô-tơ trong mê cung, rồi tự tìm đường thoát khỏi mê cung.

b. Những phẩm chất được thể hiện:
- Sức mạnh phi thường và lòng dũng cảm: dám chọn con đường gian nan, một mình trừ diệt yêu ma, ác nhân và quái vật.
- Tinh thần vì cộng đồng, giàu lòng nghĩa hiệp: diệt trừ cái ác để bảo vệ dân lành, tự nguyện hi sinh để cứu thanh niên A-ten.
- Trí thông minh, mưu lược: biết dùng cuộn chỉ của A-ri-an để không bị lạc trong mê cung, lấy chính thủ đoạn của kẻ ác để trừng trị chúng.
- Ý chí, nghị lực và khát vọng lập công, khẳng định danh dự dòng dõi.

c. (Trình bày quan điểm cá nhân – gợi ý): Em ấn tượng nhất với tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng hi sinh vì cộng đồng của Tê-dê. Vì chàng không dùng sức mạnh để mưu lợi riêng mà hướng về việc diệt ác, cứu dân; đặc biệt việc tự nguyện sung vào đoàn cống nạp sang Cơ-rét cho thấy chàng đặt sự an nguy của đồng bào lên trên mạng sống bản thân – đó là vẻ đẹp cao cả nhất của người anh hùng. *(HS có thể chọn phẩm chất khác, miễn lí giải hợp lí.)*

## 3. Quan niệm của người Hy Lạp cổ đại về người anh hùng

Qua nhân vật Tê-dê, người Hy Lạp cổ đại quan niệm người anh hùng là người:
- Có nguồn gốc cao quý (dòng dõi thần linh, vua chúa) và mang sức mạnh, tài năng phi thường.
- Dùng tài năng, sức mạnh ấy để chiến đấu chống lại cái ác, cái xấu, bảo vệ cộng đồng, đem lại cuộc sống bình yên cho dân lành.
- Hội tụ cả sức mạnh thể chất lẫn trí tuệ và phẩm chất đạo đức (dũng cảm, nghĩa hiệp, biết hi sinh, trọng danh dự).

Người anh hùng là kết tinh sức mạnh và khát vọng chinh phục, làm chủ thiên nhiên – xã hội của con người thời cổ đại; qua đó thể hiện ước mơ của nhân dân về một cuộc sống công bằng, không còn cái ác hoành hành.

## 4. Phân tích một yếu tố làm nên sức hấp dẫn của truyện (gợi ý chọn một yếu tố)

Chọn yếu tố: cốt truyện giàu kịch tính với chuỗi thử thách và chi tiết kì ảo.

Sức hấp dẫn của thần thoại Tê-dê trước hết nằm ở cốt truyện li kì, nhiều biến cố nối tiếp. Hành trình của Tê-dê là một chuỗi thử thách tăng dần về mức độ nguy hiểm: từ nhấc tảng đá, trừ các tướng cướp trên đường, đến cuộc chiến với quái vật Mi-nô-tơ trong mê cung. Mỗi chặng là một tình huống căng thẳng, kết quả luôn bất ngờ nhưng hợp lí, khiến người đọc bị cuốn theo.

Bên cạnh đó là yếu tố kì ảo, hoang đường đậm nét: thanh gươm và đôi dép thần, quái vật đầu bò mình người, cuộn chỉ dẫn đường trong mê cung, chi tiết biển Ê-giê mang tên vua cha… Những chi tiết này vừa tô đậm tầm vóc phi thường của người anh hùng, vừa tạo nên thế giới nghệ thuật vừa lạ lùng, hấp dẫn, vừa gửi gắm cách lí giải của người xưa về thế giới (vì sao biển có tên Aegean). Chính sự kết hợp giữa cốt truyện kịch tính và màu sắc kì ảo đã làm nên sức sống lâu bền của câu chuyện. *(HS có thể chọn yếu tố khác: hình tượng nhân vật anh hùng, nghệ thuật xây dựng không – thời gian… miễn phân tích thuyết phục.)*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.