Giải Bài tập 2 trang 35 SBT Lịch sử và Địa lí 8
Đề bài
NGỮ LIỆU: Tư liệu. Hiện tượng nông dân lưu vong phổ biến là kết quả sự phá sản của nền kinh tế nông nghiệp nói riêng, của nền kinh tế tiểu nông nói chung, chứng tỏ sản xuất nông nghiệp đã bị phá hoại nghiêm trọng. Tình hình đó càng làm cho mâu thuẫn xã hội trở nên gay gắt. Người nông dân chỉ còn một con đường thoát duy nhất là chống lại nhà nước quân chủ chuyên chế mà đại biểu là Triều đình Lê – Trịnh và bộ máy quan liêu tham nhũng, mục nát.
(Theo Nguyễn Phan Quang, Phong trào nông dân Việt Nam thế kỉ XVIII (ở Đàng Ngoài), NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2005, tr. 21)
Đoạn tư liệu dưới đây giúp em biết thông tin gì về phong trào nông dân Đàng Ngoài giữa thế kỉ XVIII? Em có đồng tình với quan điểm của tác giả nêu ra trong tư liệu? Vì sao?
Gợi ý trả lời
a) Thông tin đoạn tư liệu cho biết về phong trào nông dân Đàng Ngoài giữa thế kỉ XVIII:
- Giữa thế kỉ XVIII, nền kinh tế nông nghiệp (kinh tế tiểu nông) ở Đàng Ngoài bị phá hoại nghiêm trọng, dẫn đến tình trạng nông dân phá sản, phải bỏ làng đi lưu vong (lưu tán) trở nên phổ biến.
- Hậu quả là mâu thuẫn xã hội — trước hết là mâu thuẫn giữa nông dân với chính quyền phong kiến Lê – Trịnh — ngày càng trở nên gay gắt.
- Trong hoàn cảnh ấy, người nông dân không còn con đường nào khác ngoài việc vùng lên đấu tranh, chống lại nhà nước quân chủ chuyên chế mà đại biểu là triều đình Lê – Trịnh cùng bộ máy quan liêu tham nhũng, mục nát. Đó chính là nguyên nhân làm bùng nổ phong trào khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài.
b) Em có đồng tình với quan điểm của tác giả không? Vì sao?
- Em đồng tình với quan điểm của tác giả.
- Vì quan điểm đó phản ánh đúng thực tế lịch sử Đàng Ngoài giữa thế kỉ XVIII:
+ Chính quyền Lê – Trịnh ngày càng suy yếu, mục nát; vua Lê chỉ còn hư danh, chúa Trịnh lo ăn chơi xa xỉ, quan lại tham nhũng, ra sức bóc lột nhân dân bằng sưu cao, thuế nặng.
+ Sản xuất nông nghiệp đình đốn, ruộng đất bị địa chủ, quan lại chiếm đoạt; thiên tai, mất mùa, đói kém liên tiếp khiến nông dân phải phiêu tán, lưu vong khắp nơi.
+ Đời sống cùng cực và mâu thuẫn gay gắt với giai cấp thống trị đã đẩy nông dân đến chỗ buộc phải nổi dậy đấu tranh. Thực tế, trong các thập niên giữa thế kỉ XVIII đã bùng nổ hàng loạt cuộc khởi nghĩa nông dân lớn ở Đàng Ngoài (như khởi nghĩa Hoàng Công Chất, Nguyễn Danh Phương, Nguyễn Hữu Cầu…).
- Như vậy, việc nông dân vùng lên chống lại chính quyền Lê – Trịnh là kết quả tất yếu của sự khủng hoảng, suy thoái của chế độ phong kiến Đàng Ngoài, đúng như nhận định của tác giả.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.