Sách bài tập Lịch sử và Địa lí 8 Tập một

Giải Bài tập 2 trang 21 SBT Lịch sử và Địa lí 8

Bài 4. Đông Nam Á từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Tư liệu 2. Ở In-đô-nê-xi-a, Hà Lan giữ quyền ưu đãi và thực hiện chế độ bảo vệ quan thuế cho các thương thuyền Hà Lan. Nhờ đó, hàng dệt nhập khẩu của Hà Lan năm 1819 chiếm 1/3 nhưng đến năm 1830 đã chiếm 2/3 tổng số hàng dệt nhập khẩu.
(Theo Vũ Dương Ninh, Nguyễn Văn Hồng, Lịch sử thế giới cận đại, NXB Giáo dục, 2006, tr. 393)

Tư liệu 3. Theo quy định, đàn ông Phi-líp-pin từ 16 đến 60 tuổi phải đóng 10 rê-an cho chính quyền, 1 rê-an cho nhà thờ và 1 rê-an cho ngân khố huyện. Thuế này có thể trả bằng tiền hay bằng sản phẩm. Bọn thống trị thực dân lại thích thu bằng hiện vật vì chúng có thể tha hồ trả giá rẻ và đong đếm gian lận.
(Theo Vũ Dương Ninh, Nguyễn Văn Hồng, Lịch sử thế giới cận đại, Sđd, tr. 414)

Tư liệu 4. Thực dân Hà Lan ra sức xây dựng các công trình phòng thủ, ra lệnh cho lãnh chúa bắt nông dân xây dựng con đường từ Tây Gia-va đến Đông Gia-va, dài 1 000 km. Trại lính mọc lên khắp nơi, công binh xưởng, quân y viện và các pháo đài kiên cố được xây dựng ở những thành phố quan trọng như: Ba-ta-vi-a, Su-ra-bai-a, Sê-ma-rang,… Xương máu hàng vạn nông dân đã đổ vào các công trình trên.
(Theo Vũ Dương Ninh, Nguyễn Văn Hồng, Lịch sử thế giới cận đại, Sđd, tr. 391)

Khai thác các tư liệu dưới đây giúp em biết những điều gì về chính sách cai trị của chính quyền thực dân ở một số nước Đông Nam Á?

Gợi ý trả lời

Khai thác các tư liệu để tìm hiểu chính sách cai trị của thực dân ở một số nước Đông Nam Á

a) Về chính sách kinh tế (Tư liệu 2 – In-đô-nê-xi-a):

Thực dân Hà Lan thực hiện chính sách độc quyền, vơ vét về kinh tế: chúng dành mọi quyền ưu đãi và bảo hộ thuế quan cho thương thuyền của Hà Lan, biến In-đô-nê-xi-a thành thị trường tiêu thụ hàng hóa của chính quốc. Nhờ sự bảo hộ đó, hàng dệt nhập khẩu của Hà Lan tăng nhanh, từ chỗ chiếm 1/3 (năm 1819) lên tới 2/3 tổng số hàng dệt nhập khẩu (năm 1830). Điều này cho thấy thực dân đã bóp nghẹt sản xuất và thương mại của người bản xứ, độc chiếm thị trường để thu lợi nhuận.

b) Về chính sách thuế khóa (Tư liệu 3 – Phi-líp-pin):

Thực dân đặt ra chế độ sưu thuế nặng nề và bất công: đàn ông từ 16 đến 60 tuổi phải đóng tới 12 rê-an (10 rê-an cho chính quyền, 1 cho nhà thờ, 1 cho ngân khố huyện). Không những vậy, chúng còn tìm cách bóc lột thêm bằng thủ đoạn gian lận: thích thu thuế bằng hiện vật để tùy tiện “trả giá rẻ và đong đếm gian lận”, qua đó vơ vét thêm sức lao động và sản phẩm của nhân dân.

c) Về chính sách lao dịch, quân sự (Tư liệu 4 – In-đô-nê-xi-a):

Thực dân Hà Lan bắt nhân dân lao dịch khổ sai để phục vụ cho bộ máy thống trị và đàn áp: ra lệnh bắt nông dân xây dựng con đường dài 1 000 km từ Tây đến Đông Gia-va, dựng trại lính, công binh xưởng, quân y viện, pháo đài kiên cố ở các thành phố quan trọng (Ba-ta-vi-a, Su-ra-bai-a, Sê-ma-rang,…). Những công trình phòng thủ, quân sự ấy được xây dựng bằng “xương máu hàng vạn nông dân”, cho thấy chính sách cai trị tàn bạo, bóc lột sức lao động đến cùng kiệt.

Kết luận:

Qua các tư liệu, có thể thấy chính sách cai trị của chính quyền thực dân ở Đông Nam Á rất hà khắc và tàn bạo, thể hiện trên nhiều mặt: độc quyền, vơ vét về kinh tế; áp đặt sưu cao thuế nặng; cưỡng bức lao dịch, xây dựng công trình quân sự để đàn áp. Mục đích chung là bóc lột tối đa sức người, sức của, biến các nước Đông Nam Á thành thuộc địa, thị trường và nơi cung cấp nguyên liệu, nhân công cho chính quốc; đời sống nhân dân bản xứ vì thế vô cùng cực khổ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.