Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 26.17 trang 75 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 26. Ethylic alcohol   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xăng sinh học được sản xuất bằng cách phối trộn ethylic alcohol với xăng thông thường theo một tỉ lệ nhất định. Ví dụ xăng E5 đang dùng phổ biến ở nước ta hiện nay gồm 5% ethylic alcohol và 95% xăng thông thường về thể tích. Gọi là xăng sinh học vì ethylic alcohol pha vào xăng được điều chế thông qua quá trình lên men các sản phẩm hữu cơ như tinh bột, cellulose,... Hiện nay hai nước sản xuất ethylic alcohol sinh học nhiều nhất là Mỹ (chủ yếu từ ngô) và Brazil (chủ yếu từ đường mía).

a) Tính thể tích ethylic alcohol tạo thành khi lên men 1 tấn ngô. Biết rằng trong hạt ngô, tinh bột chiếm 81% về khối lượng và hiệu suất toàn bộ quá trình lên men tạo thành ethylic alcohol là 70%, khối lượng riêng của ethylic alcohol là 0,789 g/mL.

b) Lấy toàn bộ ethylic alcohol điều chế được ở trên để pha với xăng thông thường để sản xuất xăng E5. Tính thể tích xăng E5 thu được.

Lời giải

a) Tính thể tích ethylic alcohol tạo thành

Khối lượng 1 tấn ngô: mngo^=1 000 000m_{ngô} = 1\,000\,000 g.

Khối lượng tinh bột có trong ngô:
mtinh bột=1 000 000×81%=810 000 gm_{tinh\ bột} = 1\,000\,000 \times 81\% = 810\,000\ \text{g}

Quá trình lên men tinh bột tạo ethylic alcohol:
(C6H10O5)n+nH2O→enzymenC6H12O6(C_6H_{10}O_5)_n + nH_2O \xrightarrow{\text{enzyme}} nC_6H_{12}O_6
C6H12O6→men rượu2C2H5OH+2CO2C_6H_{12}O_6 \xrightarrow{\text{men rượu}} 2C_2H_5OH + 2CO_2

Theo các phương trình, cứ một mắt xích tinh bột C6H10O5C_6H_{10}O_5 (M = 162 g/mol) tạo ra 2 phân tử C2H5OHC_2H_5OH (M = 46 g/mol):
162 g tinh bột→2×46=92 g C2H5OH162\ \text{g tinh bột} \rightarrow 2 \times 46 = 92\ \text{g}\ C_2H_5OH

Khối lượng ethylic alcohol tạo thành (theo lí thuyết):
mC2H5OH(lt)=810 000×92162=460 000 gm_{C_2H_5OH}^{(lt)} = 810\,000 \times \dfrac{92}{162} = 460\,000\ \text{g}

Vì hiệu suất toàn bộ quá trình là 70% nên khối lượng ethylic alcohol thực tế thu được:
mC2H5OH=460 000×70%=322 000 gm_{C_2H_5OH} = 460\,000 \times 70\% = 322\,000\ \text{g}

Thể tích ethylic alcohol (D=0,789D = 0{,}789 g/mL):
VC2H5OH=mD=322 0000,789≈408 111 mL≈408,1 LV_{C_2H_5OH} = \dfrac{m}{D} = \dfrac{322\,000}{0{,}789} \approx 408\,111\ \text{mL} \approx 408{,}1\ \text{L}

b) Tính thể tích xăng E5 thu được

Trong xăng E5, ethylic alcohol chiếm 5% về thể tích. Toàn bộ 408,1408{,}1 L ethylic alcohol ở trên chính là 5% thể tích xăng E5, nên:
VE5=VC2H5OH5%=408,10,05≈8162 LV_{E5} = \dfrac{V_{C_2H_5OH}}{5\%} = \dfrac{408{,}1}{0{,}05} \approx 8162\ \text{L}

Đáp số

≈ 408,1 L ethylic alcohol≈ 8162 L xăng E5

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.