Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 23.7 trang 70 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 23. Alkane   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong các chất sau đây, có bao nhiêu chất thuộc loại alkane?
(1) vòng cyclopropane gồm nhóm CHCH gắn với CH3CH_3 ở đỉnh trên, hai đỉnh dưới là CH2−CH2CH_2 - CH_2.
(2) vòng cyclopropane gồm nhóm CH2CH_2 ở đỉnh trên, hai đỉnh dưới là CH3CH_3 và CH3CH_3.
(3) CH3−CH=CH−CH3CH_3 - CH = CH - CH_3
(4) CH3−CH2−CH(CH3)−CH3CH_3 - CH_2 - CH(CH_3) - CH_3
(5) vòng benzene: HCHC và CHCH nối đôi, các nhóm CHCH, CHCH với C−HC-H đỉnh trên và dưới.
A. 4.
B. 2.
C. 3.
D. 1.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 70 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Năm công thức cấu tạo:
(1) Vòng tam giác (cyclopropane) có một đỉnh là nhóm CH mang nhánh CH3, hai đỉnh còn lại là CH2–CH2.
(2) Vòng tam giác có đỉnh trên là CH2, hai đỉnh dưới là CH3 và CH3.
(3) Mạch hở CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3 (có liên kết đôi).
(4) Mạch nhánh: CH3−CH2−CH−CH3CH_3-CH_2-CH-CH_3 với nhóm CH3CH_3 gắn vào carbon thứ ba (2-methylbutane).
(5) Vòng sáu cạnh kiểu benzene: các nhóm HC=CH, HC, CH với một C ở đỉnh trên (gắn H) và một C ở đỉnh dưới (gắn H), có các liên kết đôi xen kẽ.

Lời giải

Nhắc lại khái niệm alkane: Alkane là các hydrocarbon no, mạch hở, trong phân tử chỉ có liên kết đơn C–C và C–H, có công thức chung CnH2n+2C_nH_{2n+2}. Như vậy một chất là alkane khi thỏa mãn đồng thời: (i) mạch hở (không có vòng), (ii) chỉ có liên kết đơn (không có liên kết đôi, ba).

Xét từng chất:

a) (1) – vòng tam giác (cyclopropane) có mang nhánh CH3CH_3: đây là hydrocarbon mạch vòng (cycloalkane), không phải mạch hở ⇒\Rightarrow không là alkane.

b) (2) – hình vẽ dạng góc với đỉnh trên là CH2CH_2, hai nhánh dưới là CH3CH_3 và CH3CH_3. Hai nhóm CH3CH_3 là nhóm đầu mạch nên không khép thành vòng; đây thực chất là mạch hở CH3−CH2−CH3CH_3-CH_2-CH_3 (propane), chỉ có liên kết đơn ⇒\Rightarrow là alkane (C3H8C_3H_8).

c) (3) CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3: trong phân tử có liên kết đôi C=C (alkene) ⇒\Rightarrow không là alkane.

d) (4) CH3−CH2−CH(CH3)−CH3CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_3 (2-methylbutane): mạch hở, chỉ có liên kết đơn, công thức C5H12C_5H_{12} ⇒\Rightarrow là alkane.

e) (5) – vòng benzene: hydrocarbon thơm, vừa mạch vòng vừa có liên kết đôi xen kẽ ⇒\Rightarrow không là alkane.

Kết luận: Các chất thuộc loại alkane là (2) và (4), tức là có 2 chất.

⇒\Rightarrow Chọn đáp án B.

Đáp số

B. 2 (gồm chất (2) propane và chất (4) 2-methylbutane)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.