Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 20.20 trang 64 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 20. Tách kim loại và việc sử dụng hợp kim   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho 4,958 L khí (ở đkc) CO đi qua ống sứ đựng 8 g một oxide kim loại, nung nóng. Sau phản ứng thu được m gam kim loại M và hỗn hợp khí X có tỉ khối so với hydrogen bằng 20. Tính giá trị m và xác định công thức oxide của kim loại M.

Lời giải

Phân tích: CO khử oxide kim loại, lấy đi oxygen tạo thành CO₂. Hỗn hợp khí X sau phản ứng gồm CO₂ sinh ra và CO còn dư.

Bước 1. Số mol CO ban đầu (ở đkc, Vm=24,79V_m = 24,79 L/mol):
nCO=4,95824,79=0,2 moln_{CO} = \dfrac{4,958}{24,79} = 0,2 \text{ mol}

Bước 2. Xác định thành phần khí X.
Vì mỗi phân tử CO lấy 1 nguyên tử O để thành CO₂ nên tổng số mol khí không đổi: nX=0,2n_X = 0,2 mol.
Tỉ khối của X so với H2H_2 bằng 20 nên khối lượng mol trung bình:
M‾X=20×2=40 (g/mol)\overline{M}_X = 20 \times 2 = 40 \text{ (g/mol)}
Gọi xx = mol CO₂, yy = mol CO dư (MCO2=44M_{CO_2}=44, MCO=28M_{CO}=28):
{x+y=0,244x+28y=40×0,2=8\begin{cases} x + y = 0,2 \\ 44x + 28y = 40 \times 0,2 = 8 \end{cases}
Giải: 44x+28(0,2−x)=8⇒16x=2,4⇒x=0,1544x + 28(0,2 - x) = 8 \Rightarrow 16x = 2,4 \Rightarrow x = 0,15 mol CO₂; y=0,05y = 0,05 mol CO dư.

Bước 3. Tính khối lượng kim loại m.
Số mol O bị CO lấy đi = số mol CO₂ = 0,150,15 mol.
mO=0,15×16=2,4 gm_O = 0,15 \times 16 = 2,4 \text{ g}
Theo bảo toàn khối lượng: mkim loại=moxide−mO=8−2,4=5,6 gm_{kim\ loại} = m_{oxide} - m_O = 8 - 2,4 = 5,6 \text{ g}.
m=5,6 g\boxed{m = 5,6 \text{ g}}

Bước 4. Xác định công thức oxide.
Khối lượng kim loại M trong oxide là 5,6 g; số mol O trong oxide là 0,15 mol.
Gọi công thức oxide là M2OnM_2O_n (M hoá trị nn). Tỉ lệ nM:nOn_M : n_O cho:
nM=2n×0,15=0,3n (mol)⇒M=5,60,3/n=5,6 n0,3=56n3n_M = \dfrac{2}{n} \times 0,15 = \dfrac{0,3}{n} \text{ (mol)} \Rightarrow M = \dfrac{5,6}{0,3/n} = \dfrac{5,6\,n}{0,3} = \dfrac{56n}{3}
Lập bảng với n=1,2,3n = 1,2,3:

| nn | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|
| M=56n3M = \frac{56n}{3} | 18,7 | 37,3 | 56 |

Chỉ n=3n = 3 cho M=56M = 56 (Fe) phù hợp. Vậy oxide là Fe2O3Fe_2O_3.

Kiểm tra lại: Fe2O3+3CO→to2Fe+3CO2Fe_2O_3 + 3CO \xrightarrow{t^o} 2Fe + 3CO_2.
nFe2O3=8160=0,05n_{Fe_2O_3} = \dfrac{8}{160} = 0,05 mol → tạo 0,150,15 mol CO₂ (đúng) và 0,10,1 mol Fe → mFe=0,1×56=5,6m_{Fe} = 0,1 \times 56 = 5,6 g (đúng). CO dư =0,2−0,15=0,05= 0,2 - 0,15 = 0,05 mol; M‾X=0,15⋅44+0,05⋅280,2=80,2=40\overline{M}_X = \dfrac{0,15\cdot44 + 0,05\cdot28}{0,2} = \dfrac{8}{0,2} = 40 ✓.

Đáp số

m = 5,6 gOxide: Fe₂O₃

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.