Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 19.15 trang 62 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 19. Dãy hoạt động hoá học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Để hàn hai miếng kim loại, người ta có thể sử dụng phương pháp hàn nhiệt nhôm. Trong phương pháp hàn này hỗn hợp gồm bột oxide kim loại và bột nhôm được đốt cháy để xảy ra phản ứng (phản ứng nhiệt nhôm). Phản ứng này toả nhiệt rất lớn, sinh ra kim loại ở trạng thái nóng chảy và aluminium oxide (Al2O3Al_2O_3). Kim loại nóng chảy này sẽ điền đầy khe hàn.
Phản ứng nhiệt nhôm thường được sử dụng để hàn hai miếng đồng hoặc hai miếng gang, thép (thành phần chính là sắt).

a) Viết PTHH của phản ứng nhiệt nhôm trong trường hợp:
– Bột iron(III) oxide phản ứng với bột nhôm.
– Bột copper(II) oxide phản ứng với bột nhôm.

b) Hãy chọn hỗn hợp ở cột (A) phù hợp để hàn hai thanh kim loại ở cột (B) trong bảng sau:

| A: Hỗn hợp | B: Hai thanh kim loại |
| --- | --- |
| (1) bột Al và Fe2O3Fe_2O_3 | (x) Nhôm |
| (2) bột Al và CuO | (y) Kẽm |
| (3) bột Al và ZnO | (z) Sắt |
| | (t) Đồng |

c) Dựa vào dãy hoạt động hoá học hãy giải thích: tại sao có thể dùng bột nhôm để thực hiện phản ứng với nhiều oxide kim loại?

Lời giải

a) Phương trình hoá học của phản ứng nhiệt nhôm

– Bột iron(III) oxide phản ứng với bột nhôm:

Fe2O3+2Al→toAl2O3+2FeFe_2O_3 + 2Al \xrightarrow{t^o} Al_2O_3 + 2Fe

– Bột copper(II) oxide phản ứng với bột nhôm:

3CuO+2Al→toAl2O3+3Cu3CuO + 2Al \xrightarrow{t^o} Al_2O_3 + 3Cu

b) Chọn hỗn hợp ở cột (A) phù hợp để hàn hai thanh kim loại ở cột (B)

Mỗi phản ứng nhiệt nhôm sinh ra kim loại nóng chảy tương ứng với oxide trong hỗn hợp; kim loại đó phải cùng loại với hai thanh cần hàn thì khe hàn mới liền với vật hàn.

- Hỗn hợp (1) bột Al và Fe2O3Fe_2O_3 sinh ra Fe nóng chảy → dùng hàn (z) hai thanh Sắt.
- Hỗn hợp (2) bột Al và CuO sinh ra Cu nóng chảy → dùng hàn (t) hai thanh Đồng.
- Hỗn hợp (3) bột Al và ZnO sinh ra Zn nóng chảy → dùng hàn (y) hai thanh Kẽm:

3ZnO+2Al→toAl2O3+3Zn3ZnO + 2Al \xrightarrow{t^o} Al_2O_3 + 3Zn

Ghép: (1) – (z); (2) – (t); (3) – (y).

*(Thanh (x) Nhôm không ghép được với hỗn hợp nào, vì muốn hàn hai thanh nhôm phải sinh ra nhôm nóng chảy, mà nhôm là chất khử nên không có oxide của kim loại mạnh hơn để phản ứng tạo ra nhôm.)*

c) Giải thích dựa vào dãy hoạt động hoá học

Trong dãy hoạt động hoá học, nhôm (Al) là kim loại hoạt động hoá học mạnh, đứng trước nhiều kim loại khác (như Zn, Fe, Cu…). Kim loại đứng trước (trừ K, Na, Ba, Ca… tan trong nước) có thể đẩy kim loại đứng sau ra khỏi oxide của chúng ở nhiệt độ cao. Vì nhôm đứng trước nhiều kim loại nên nhôm có thể khử (đẩy) các kim loại đó ra khỏi oxide của chúng. Do đó có thể dùng bột nhôm để thực hiện phản ứng nhiệt nhôm với nhiều oxide kim loại.

Đáp số

Fe2O3+2Al→Al2O3+2FeFe_2O_3 + 2Al \rightarrow Al_2O_3 + 2Fe; 3CuO+2Al→Al2O3+3Cu3CuO + 2Al \rightarrow Al_2O_3 + 3Cu(1)–(z); (2)–(t); (3)–(y)Nhôm đứng trước nhiều kim loại trong dãy hoạt động hoá học nên khử được chúng ra khỏi oxide

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.