Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 19.11 trang 61 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 19. Dãy hoạt động hoá học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho các kim loại được kí hiệu là X, Y, Z, T lần lượt tác dụng với nước cất và với dung dịch HCl. Hiện tượng quan sát được như sau:

| Kim loại | Tác dụng với dung dịch HCl | Tác dụng với nước cất |
|---|---|---|
| X | Giải phóng khí hydrogen chậm | Không phản ứng |
| Y | Giải phóng khí hydrogen nhanh | Không phản ứng |
| Z | Không phản ứng | Không phản ứng |
| T | Giải phóng khí hydrogen nhanh | Giải phóng khí hydrogen nhanh, dung dịch nóng lên |

a) Hãy sắp xếp các kim loại X, Y, Z, T theo trật tự độ hoạt động hoá học giảm dần.

b) Cho biết vị trí của các kim loại so với H trong dãy hoạt động hoá học.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 61 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng ghi hiện tượng của 4 kim loại X, Y, Z, T khi tác dụng với dung dịch HCl và với nước cất: X giải phóng khí hydrogen chậm với HCl, không phản ứng với nước; Y giải phóng khí hydrogen nhanh với HCl, không phản ứng với nước; Z không phản ứng với cả HCl và nước; T giải phóng khí hydrogen nhanh với HCl, giải phóng khí hydrogen nhanh và dung dịch nóng lên với nước cất.

Lời giải

Phân tích hiện tượng

Dựa vào bảng, ta so sánh mức độ phản ứng với nước và với dung dịch HCl:

- T: phản ứng mạnh với cả nước (giải phóng khí nhanh, dung dịch nóng lên) và với HCl → kim loại hoạt động rất mạnh (loại Na, K, Ca...).
- Y: không phản ứng với nước nhưng phản ứng nhanh với HCl → hoạt động trung bình, mạnh hơn X.
- X: không phản ứng với nước, phản ứng chậm với HCl → hoạt động yếu hơn Y nhưng vẫn đẩy được hydrogen ra khỏi acid.
- Z: không phản ứng với cả nước lẫn HCl → kim loại hoạt động yếu nhất, không đẩy được hydrogen ra khỏi dung dịch acid.

a) Sắp xếp theo độ hoạt động hoá học giảm dần

Kim loại càng phản ứng mạnh (với nước, với acid) thì càng hoạt động. Do đó:

T>Y>X>ZT > Y > X > Z

b) Vị trí so với H trong dãy hoạt động hoá học

- Kim loại đứng trước H mới đẩy được hydrogen ra khỏi dung dịch acid (HCl). Các kim loại T, Y, X đều giải phóng khí hydrogen khi tác dụng với HCl → T, Y, X đứng trước H.
- Z không phản ứng với dung dịch HCl (không giải phóng hydrogen) → Z đứng sau H.

Vậy trật tự so với H: T,Y,XT, Y, X đứng trước H; ZZ đứng sau H.

Đáp số

a) T > Y > X > Zb) T, Y, X đứng trước H; Z đứng sau H

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.