Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 16.7 trang 50 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 16. Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch

Đề bài

Sự hình thành dầu mỏ và than đá cũng có nguồn gốc từ năng lượng mặt trời như mô tả trong sơ đồ Hình 16.3.
Sự hình thành dầu mỏ và than đá cũng có nguồn gốc từ năng lượng mặt trời như mô tả trong sơ đồ Hình 16.3.

a) Dầu mỏ, than đá được hình thành như thế nào?

b) Tại sao có thể nói: "Năng lượng hoá thạch cũng có nguồn gốc từ Mặt Trời"?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 50 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 16.3: Sơ đồ hình thành dầu mỏ và than đá từ năng lượng mặt trời theo trục thời gian. Nhánh trên (Đại dương → Dầu mỏ): Mặt Trời → thực vật phù du và động vật ở đại dương → thực vật, động vật hoá thạch → dầu mỏ → nơi tiêu thụ. Nhánh dưới (Đầm lầy → Than đá): Mặt Trời → đầm lầy → thực vật hoá than bùn (chôn vùi) → than đá → nơi tiêu thụ. Trục thời gian: Cách đây 300–400 triệu năm | Cách đây 100 triệu năm | Ngày nay. Hình 16.3: Sơ đồ hình thành nhiên liệu hoá thạch từ năng lượng Mặt Trời. Nhánh trên (đại dương): Mặt Trời → Thực vật phù du và động vật → Thực vật, động vật hoá thạch (bị chôn vùi) → Dầu mỏ → Nơi tiêu thụ. Nhánh dưới (đầm lầy): Mặt Trời → thực vật đầm lầy → Thực vật hoá than bùn (chôn vùi) → Than đá → Nơi tiêu thụ. Trục thời gian bên dưới: Cách đây 300 – 400 triệu năm · Cách đây 100 triệu năm · Ngày nay.

Lời giải

a) Dầu mỏ, than đá được hình thành như thế nào?

- Dầu mỏ: Cách đây khoảng 300 – 400 triệu năm, các loài thực vật phù du và động vật sống trong đại dương chết đi, xác của chúng lắng xuống đáy biển và bị vùi lấp dưới các lớp trầm tích (bùn, cát). Qua hàng trăm triệu năm, dưới tác dụng của nhiệt độ cao, áp suất lớn và điều kiện thiếu không khí, xác các sinh vật này bị phân huỷ dần và biến đổi thành dầu mỏ (và khí tự nhiên).

- Than đá: Cách đây khoảng 300 – 400 triệu năm, ở các vùng đầm lầy, cây cối (thực vật) phát triển mạnh. Khi chết đi, xác thực vật bị vùi lấp dưới nước và các lớp đất đá, tạo thành than bùn. Trải qua thời gian rất dài, dưới tác dụng của nhiệt độ và áp suất cao trong lòng đất, than bùn bị nén chặt và biến đổi dần thành than đá.

b) Tại sao có thể nói: "Năng lượng hoá thạch cũng có nguồn gốc từ Mặt Trời"?

Nhiên liệu hoá thạch (dầu mỏ, than đá, khí tự nhiên) được hình thành từ xác của thực vật và động vật cổ đại.

- Thực vật (trên cạn ở đầm lầy và thực vật phù du trong đại dương) sống được là nhờ quá trình quang hợp: chúng hấp thụ năng lượng ánh sáng Mặt Trời để tổng hợp chất hữu cơ, tức là tích luỹ năng lượng Mặt Trời dưới dạng hoá năng trong cơ thể.
- Động vật ăn thực vật (hoặc ăn động vật khác), nên năng lượng trong cơ thể động vật cũng bắt nguồn từ thực vật, tức là từ Mặt Trời.
- Khi các sinh vật này chết đi và bị vùi lấp, hoá năng tích luỹ trong chúng được giữ lại và chuyển hoá thành năng lượng dự trữ trong dầu mỏ, than đá.

Như vậy, năng lượng chứa trong nhiên liệu hoá thạch thực chất chính là năng lượng Mặt Trời đã được thực vật hấp thụ và tích luỹ từ hàng trăm triệu năm trước. Vì thế có thể nói "Năng lượng hoá thạch cũng có nguồn gốc từ Mặt Trời".

Đáp số

Dầu mỏ hình thành từ xác thực vật phù du, động vật biển bị vùi lấp; than đá hình thành từ xác thực vật đầm lầy (than bùn) bị vùi lấp, qua hàng trăm triệu năm dưới nhiệt độ và áp suất cao.Vì năng lượng trong nhiên liệu hoá thạch bắt nguồn từ hoá năng do thực vật quang hợp tích luỹ từ ánh sáng Mặt Trời, nên năng lượng hoá thạch có nguồn gốc từ Mặt Trời.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.