Giải 16.5* trang 49 SBT Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Quan sát Hình 16.1, trả lời câu hỏi sau: Tại sao ban đêm không thấy Mặt Trời mà chúng ta vẫn sử dụng năng lượng mặt trời?
Hình 16.1. Mô tả vòng năng lượng trên Trái Đất nhờ quá trình vận chuyển khối không khí theo ngày (a) và đêm (b).
a) Ban ngày: có Mặt Trời; không khí nóng đi lên ở phía đất liền, không khí lạnh ở trên cao di chuyển ra, không khí lạnh đi xuống ở phía biển, tạo gió hướng vào đất liền.
b) Ban đêm: có Mặt Trăng; không khí nóng đi lên ở phía biển, không khí lạnh ở trên cao di chuyển, không khí lạnh đi xuống ở phía đất liền, tạo gió hướng ra biển.
Lời giải
Trả lời: Ban đêm tuy không nhìn thấy Mặt Trời (chỉ thấy Mặt Trăng như Hình 16.1b) nhưng chúng ta vẫn sử dụng được năng lượng mặt trời vì năng lượng mặt trời không chỉ ở dạng ánh sáng trực tiếp mà đã được chuyển hoá và tích trữ lại trong Trái Đất, rồi tiếp tục được giải phóng vào ban đêm. Cụ thể:
- Ban ngày: Mặt Trời chiếu xuống, truyền năng lượng cho mặt đất, mặt biển và không khí. Đất liền nóng lên nhanh hơn biển nên không khí nóng ở đất liền bay lên cao, không khí lạnh từ phía biển tràn vào, tạo thành gió thổi hướng vào đất liền (Hình 16.1a). Một phần năng lượng mặt trời được dự trữ dưới dạng nhiệt trong đất, nước biển và trong khối không khí.
- Ban đêm: Không còn ánh sáng Mặt Trời, nhưng lượng nhiệt đã tích trữ ban ngày vẫn tiếp tục được giải phóng. Lúc này đất liền nguội nhanh hơn biển, nước biển còn ấm nên không khí nóng ở phía biển bay lên, không khí lạnh từ đất liền tràn ra, tạo thành gió thổi hướng ra biển (Hình 16.1b). Dòng không khí (gió) này mang năng lượng có nguồn gốc từ Mặt Trời.
Như vậy, sự vận chuyển các khối không khí (gió) cả ngày lẫn đêm, cũng như nhiệt toả ra từ đất và biển ban đêm, đều bắt nguồn từ năng lượng mà Mặt Trời đã cung cấp. Đó chính là vòng năng lượng trên Trái Đất: năng lượng mặt trời được tích luỹ rồi chuyển hoá liên tục, nên ban đêm ta vẫn đang sử dụng năng lượng mặt trời ở dạng gián tiếp (năng lượng gió, nhiệt dự trữ…).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.