Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 14.8 trang 41 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 14. Cảm ứng điện từ

Đề bài

Khi đưa cực Bắc hoặc cực Nam của nam châm lại gần tâm cuộn dây dẫn kín đang đứng yên thì trong cuộn dây dẫn kín đó xuất hiện dòng điện cảm ứng. Nếu ngược lại, đưa cuộn dây dẫn kín lại gần cực Bắc hoặc cực Nam của nam châm đang đứng yên thì trong cuộn dây dẫn kín đó có xuất hiện dòng điện cảm ứng hay không? Hãy làm thí nghiệm để kiểm chứng câu trả lời đã đưa ra.

Lời giải

Trả lời: Có, trong cuộn dây dẫn kín vẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng.

Giải thích:

Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong một cuộn dây dẫn kín khi *số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây đó biến thiên* (tăng lên hoặc giảm đi). Yếu tố quyết định không phải là vật nào đứng yên, vật nào chuyển động, mà là chuyển động tương đối giữa nam châm và cuộn dây.

- Khi đưa cực Bắc (hoặc cực Nam) của nam châm lại gần cuộn dây đang đứng yên: nam châm tiến lại gần cuộn dây nên số đường sức từ xuyên qua cuộn dây tăng lên → xuất hiện dòng điện cảm ứng.
- Khi ngược lại, đưa cuộn dây lại gần cực Bắc (hoặc cực Nam) của nam châm đang đứng yên: cuộn dây tiến lại gần nam châm, khoảng cách giữa chúng giảm đi y hệt như trường hợp trên, nên số đường sức từ xuyên qua cuộn dây vẫn tăng lên → vẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng.

Hai trường hợp chỉ khác nhau ở chỗ ta chọn vật nào làm vật chuyển động, còn bản chất (chuyển động tương đối làm cho số đường sức từ qua cuộn dây biến thiên) là như nhau. Vì vậy câu trả lời là *có* xuất hiện dòng điện cảm ứng.

Thí nghiệm kiểm chứng:

1. Nối hai đầu cuộn dây dẫn kín với một điện kế (hoặc một đèn LED) để phát hiện dòng điện.
2. Đặt nam châm cố định trên bàn và giữ yên.
3. Dùng tay cầm cuộn dây đưa nhanh lại gần một cực của nam châm, rồi lại đưa ra xa.
4. Quan sát: trong khi cuộn dây đang chuyển động lại gần (hoặc ra xa) nam châm, kim điện kế bị lệch (hoặc đèn LED lóe sáng), chứng tỏ có dòng điện cảm ứng; khi cuộn dây dừng lại thì kim điện kế trở về số 0.

Kết quả thí nghiệm phù hợp với câu trả lời đã đưa ra.

Đáp số

Có xuất hiện dòng điện cảm ứng (vì số đường sức từ qua cuộn dây vẫn biến thiên do chuyển động tương đối giữa cuộn dây và nam châm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.