Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 11.18 trang 32 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 11. Điện trở. Định luật Ohm

Đề bài

Hình 11.3 là đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế ứng với hai điện trở R1R_1 và R2R_2. Hãy rút ra kết luận về đặc điểm sự phụ thuộc giữa điện trở của dây dẫn và góc nghiêng của đồ thị.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 32 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 11.3: Đồ thị I(A) theo U(V), hai đường thẳng đi qua gốc toạ độ. Trục I chia 0,5; 1; 1,5; 2 (A); trục U chia 2, 4, 6, 8, 10 (V). Đường R1R_1 dốc hơn, đi qua điểm (U = 4 V; I = 1,5 A) (có đường gạch nối từ I = 1,5 và U = 4). Đường R2R_2 thoải hơn, đi qua điểm (U = 6 V; I = 1 A) (có đường gạch nối từ I = 1 và U = 6).

Lời giải

a) Xác định điện trở từ đồ thị

MỖI đường thẳng đi qua gốc toạ độ nên II tỉ lệ thuận với UU, phù hợp với định luật Ohm I=URI=\dfrac{U}{R}. Điện trở của mỗi dây dẫn được tính bằng R=UIR=\dfrac{U}{I} tại một điểm bất kì trên đường của nó.

Đường R1R_1 đi qua điểm (U=4 V; I=1,5 A)(U=4\ \text{V};\ I=1,5\ \text{A}):
R1=UI=41,5≈2,67 Ω.R_1=\frac{U}{I}=\frac{4}{1,5}\approx 2,67\ \Omega.

Đường R2R_2 đi qua điểm (U=6 V; I=1 A)(U=6\ \text{V};\ I=1\ \text{A}):
R2=UI=61=6 Ω.R_2=\frac{U}{I}=\frac{6}{1}=6\ \Omega.

b) Liên hệ giữa độ nghiêng của đồ thị và điện trở

Độ dốc (góc nghiêng) của mỗi đường chính là tỉ số IU=1R\dfrac{I}{U}=\dfrac{1}{R}. Vì vậy đường nào dốc hơn (góc nghiêng so với trục UU lớn hơn) thì tỉ số IU\dfrac{I}{U} lớn hơn, tức là 1R\dfrac{1}{R} lớn hơn nên RR nhỏ hơn.

Ở đây đường R1R_1 dốc hơn đường R2R_2, và đúng là R1≈2,67 Ω<R2=6 ΩR_1\approx 2,67\ \Omega < R_2=6\ \Omega.

Kết luận: Với cùng một hiệu điện thế, góc nghiêng của đồ thị I−UI-U càng lớn (đường càng dốc) thì điện trở của dây dẫn càng nhỏ; ngược lại, đường càng thoải (góc nghiêng càng nhỏ) thì điện trở càng lớn. Điện trở của dây dẫn tỉ lệ nghịch với độ dốc của đồ thị.

Đáp số

R_1 ≈ 2,67 Ω; R_2 = 6 ΩĐường càng dốc (góc nghiêng càng lớn) thì điện trở càng nhỏ — R tỉ lệ nghịch với độ dốc đồ thị I–U

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.