Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 11.8 trang 31 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 11. Điện trở. Định luật Ohm

Đề bài

Xác định điện trở của một biến trở làm bằng dây nikelin cuốn thành 150 vòng quanh một lõi sứ hình trụ. Biết đường kính của trụ sứ bằng 4 cm; đường kính của dây bằng 1 mm, điện trở suất của nikelin ρ=4.10−7 Ωm\rho = 4.10^{-7}\ \Omega\text{m}.

Lời giải

Tóm tắt: Số vòng dây N=150N = 150 vòng; đường kính lõi sứ D=4 cm=0,04 mD = 4\ \text{cm} = 0{,}04\ \text{m}; đường kính dây d=1 mm=10−3 md = 1\ \text{mm} = 10^{-3}\ \text{m}; điện trở suất ρ=4⋅10−7 Ωm\rho = 4\cdot 10^{-7}\ \Omega\text{m}. Tính RR.

a) Chiều dài dây nikelin

Mỗi vòng dây có chiều dài bằng chu vi của lõi sứ hình trụ: C=πDC = \pi D.

Với N=150N = 150 vòng:
l=N⋅πD=150⋅π⋅0,04≈18,85 m.l = N\cdot \pi D = 150 \cdot \pi \cdot 0{,}04 \approx 18{,}85\ \text{m}.

b) Tiết diện của dây

Dây có tiết diện tròn, bán kính r=d2=0,5 mm=0,5⋅10−3 mr = \dfrac{d}{2} = 0{,}5\ \text{mm} = 0{,}5\cdot 10^{-3}\ \text{m}:
S=πr2=π(d2)2=π (0,5⋅10−3)2≈7,85⋅10−7 m2.S = \pi r^2 = \pi\left(\frac{d}{2}\right)^2 = \pi\,(0{,}5\cdot 10^{-3})^2 \approx 7{,}85\cdot 10^{-7}\ \text{m}^2.

c) Điện trở của biến trở

Áp dụng công thức điện trở của dây dẫn:
R=ρ lS=4⋅10−7⋅18,857,85⋅10−7≈9,6 Ω.R = \rho\,\frac{l}{S} = 4\cdot 10^{-7}\cdot \frac{18{,}85}{7{,}85\cdot 10^{-7}} \approx 9{,}6\ \Omega.

Kiểm tra lại: Có thể tính gọn bằng cách thế trực tiếp:
R=ρ NπDπd2/4=ρ 4NDd2=4⋅10−7⋅4⋅150⋅0,04(10−3)2=4⋅10−7⋅2410−6=9,6 Ω.R = \rho\,\frac{N\pi D}{\pi d^2/4} = \rho\,\frac{4ND}{d^2} = 4\cdot 10^{-7}\cdot \frac{4\cdot 150\cdot 0{,}04}{(10^{-3})^2} = 4\cdot 10^{-7}\cdot \frac{24}{10^{-6}} = 9{,}6\ \Omega.

Kết quả khớp. Vậy điện trở của biến trở khoảng 9,6 Ω9{,}6\ \Omega.

Đáp số

l ≈ 18,85 mS ≈ 7,85.10⁻⁷ m²R ≈ 9,6 Ω

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.