Giải Bài 8.11 trang 24 SBT Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Hãy vẽ tia ló ứng với các tia tới trong Hình 8.2.
Hình 8.2 gồm hai trường hợp, mỗi trường hợp có một thấu kính đặt tại O trên trục chính nằm ngang.
a) Thấu kính hội tụ (kí hiệu đoạn thẳng đứng hai đầu là mũi tên hướng ra ngoài) đặt tại O. Điểm sáng S ở phía trên bên trái. Từ S phát ra hai tia tới đến thấu kính: tia (1) song song với trục chính, tia (2) xiên xuống hướng tới O. Tiêu điểm F nằm trên trục chính ở phía bên phải O.
b) Thấu kính phân kì (kí hiệu đoạn thẳng đứng hai đầu là mũi tên hướng vào trong) đặt tại O. Điểm sáng S ở phía trên bên trái. Từ S phát ra hai tia tới: tia (1) song song với trục chính, tia (2) xiên xuống hướng tới thấu kính. Tiêu điểm F nằm trên trục chính ở phía bên trái O.
Lời giải
Cách vẽ: dùng hai tia sáng có đường truyền đặc biệt qua thấu kính:
- Tia tới song song với trục chính thì tia ló (hoặc đường kéo dài của tia ló) đi qua tiêu điểm .
- Tia tới đi qua quang tâm thì truyền thẳng, không bị lệch phương.
a) Thấu kính hội tụ
- Tia (1) song song với trục chính: tia ló đi qua tiêu điểm nằm bên phải thấu kính (vẽ tia ló từ điểm tới trên thấu kính đi xuống, qua đúng ).
- Tia (2) đi qua quang tâm : tia ló truyền thẳng theo phương của tia tới.
- Hai tia ló cắt nhau tại . Vậy là ảnh thật của điểm sáng , nằm ở phía bên kia thấu kính (bên phải) và ở phía dưới trục chính.
b) Thấu kính phân kì
- Tia (1) song song với trục chính: tia ló bị lệch ra xa trục chính, sao cho đường kéo dài của tia ló đi qua tiêu điểm nằm bên trái thấu kính (cùng phía với tia tới).
- Tia (2) đi qua quang tâm : tia ló truyền thẳng theo phương của tia tới.
- Hai tia ló là hai tia phân kì nên không cắt nhau thật. Kéo dài hai tia ló về phía bên trái, chúng cắt nhau tại . Vậy là ảnh ảo của , nằm cùng phía với vật (bên trái thấu kính), ở phía trên trục chính và gần thấu kính hơn tiêu điểm .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.