Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 8.9 trang 23 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 8. Thấu kính

Đề bài

Vật AB đặt trước và vuông góc với trục chính của thấu kính phân kì có tiêu cự f và cách thấu kính một khoảng OA, cho ảnh A'B' cao bằng nửa vật AB. Điều nào dưới đây là đúng?
A. OA=fOA = f.
B. OA<2fOA < 2f.
C. OA>2fOA > 2f.
D. f<OA<2ff < OA < 2f.

Lời giải

Nhận xét. Thấu kính phân kì luôn cho ảnh ảo, cùng chiều và nhỏ hơn vật. Theo đề, ảnh A′B′A'B' cao bằng nửa vật nên A′B′AB=12\dfrac{A'B'}{AB}=\dfrac{1}{2}.

a) Lập tỉ số từ tam giác đồng dạng của tia qua quang tâm.

Tia BOBO đi qua quang tâm truyền thẳng, nên hai tam giác OABOAB và OA′B′OA'B' đồng dạng:
A′B′AB=OA′OA=12 ⇒ OA′=OA2.\frac{A'B'}{AB}=\frac{OA'}{OA}=\frac{1}{2}\ \Rightarrow\ OA'=\frac{OA}{2}.

b) Lập tỉ số từ tia song song trục chính.

Tia tới song song trục chính, tia ló có đường kéo dài đi qua tiêu điểm FF (phía vật). Gọi II là điểm tới trên thấu kính thì OI=ABOI=AB. Hai tam giác FA′B′FA'B' và FOIFOI đồng dạng:
A′B′OI=FA′FO ⇒ A′B′AB=FA′f=12.\frac{A'B'}{OI}=\frac{FA'}{FO}\ \Rightarrow\ \frac{A'B'}{AB}=\frac{FA'}{f}=\frac{1}{2}.

Vì ảnh ảo nằm giữa OO và FF nên FA′=f−OA′FA'=f-OA', suy ra:
f−OA′f=12 ⇒ OA′=f2.\frac{f-OA'}{f}=\frac{1}{2}\ \Rightarrow\ OA'=\frac{f}{2}.

c) Kết hợp hai kết quả.

Từ OA′=OA2OA'=\dfrac{OA}{2} và OA′=f2OA'=\dfrac{f}{2} suy ra:
OA2=f2 ⇒ OA=f.\frac{OA}{2}=\frac{f}{2}\ \Rightarrow\ OA=f.

Kiểm tra lại: với OA=fOA=f thì ảnh cách thấu kính OA′=f2OA'=\dfrac{f}{2}, độ phóng đại OA′OA=f/2f=12\dfrac{OA'}{OA}=\dfrac{f/2}{f}=\dfrac{1}{2} — ảnh cao bằng nửa vật, đúng như đề bài.

Vậy đáp án đúng là A. OA=fOA=f.

Đáp số

A. OA = f

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.