Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 8.6 trang 22 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 8. Thấu kính

Đề bài

Vật AB đặt trước và vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu cự f và cách thấu kính một khoảng OA=f2OA = \dfrac{f}{2}, cho ảnh A'B' có tính chất
A. là ảnh thật, ngược chiều, cao gấp hai lần vật.
B. là ảnh thật, cùng chiều, cao gấp hai lần vật.
C. là ảnh ảo, cùng chiều, cao gấp hai lần vật.
D. là ảnh ảo, ngược chiều, cao gấp hai lần vật.

Lời giải

Phân tích đề: Thấu kính hội tụ tiêu cự ff, vật ABAB đặt cách thấu kính OA=f2OA = \dfrac{f}{2}.

Vì OA=f2<fOA = \dfrac{f}{2} < f nên vật nằm trong khoảng tiêu cự (gần thấu kính hơn tiêu điểm FF). Với thấu kính hội tụ, khi vật ở trong khoảng tiêu cự thì ảnh thu được là ảnh ảo, cùng chiều với vật và lớn hơn vật.

Dựng ảnh (theo SGK):
- Tia tới từ BB song song với trục chính, cho tia ló đi qua tiêu điểm F′F'.
- Tia tới từ BB đi qua quang tâm OO thì truyền thẳng.

Hai tia ló này phân kì ở phía sau, nên kéo dài chúng về phía trước mới gặp nhau tại B′B'. Vậy A′B′A'B' là ảnh ảo, nằm cùng phía với vật và cùng chiều với vật.

Tính độ lớn và vị trí ảnh (dùng tam giác đồng dạng):

Gọi chiều cao vật là AB=hAB = h, chiều cao ảnh là A′B′=h′A'B' = h'.

Xét hai tam giác đồng dạng có chung quang tâm OO (OAB∼OA′B′OAB \sim OA'B'):
A′B′AB=OA′OA\frac{A'B'}{AB} = \frac{OA'}{OA}

Xét tia song song trục chính (chiều cao tại thấu kính bằng AB=hAB = h) khúc xạ qua F′F', với OF′=fOF' = f:
A′B′AB=OA′+ff\frac{A'B'}{AB} = \frac{OA' + f}{f}

Từ hai hệ thức, với OA=f2OA = \dfrac{f}{2}:
OA′OA=OA′+ff  ⇒  OA′f2=OA′+ff\frac{OA'}{OA} = \frac{OA' + f}{f} \;\Rightarrow\; \frac{OA'}{\tfrac{f}{2}} = \frac{OA' + f}{f}
2 OA′=OA′+f  ⇒  OA′=f2\,OA' = OA' + f \;\Rightarrow\; OA' = f

Suy ra độ phóng đại:
A′B′AB=OA′OA=ff2=2\frac{A'B'}{AB} = \frac{OA'}{OA} = \frac{f}{\tfrac{f}{2}} = 2

Vậy ảnh cao gấp hai lần vật.

Kết luận: Ảnh A′B′A'B' là ảnh ảo, cùng chiều với vật, cao gấp hai lần vật.

→ Chọn đáp án C.

Đáp số

C. là ảnh ảo, cùng chiều, cao gấp hai lần vật

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.