Giải Bài 7.10 trang 21 SBT Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Lăng kính thuỷ tinh có tiết diện thẳng là tam giác cân tại đỉnh . Một tia sáng đơn sắc được chiếu vuông góc tới mặt bên . Sau hai lần phản xạ toàn phần trên hai mặt và , tia sáng ló ra khỏi đáy theo phương vuông góc với . Vẽ đường truyền của tia sáng và tính góc chiết quang .
Lời giải
1. Vẽ (mô tả) đường truyền của tia sáng
- Tia tới vuông góc với mặt nên truyền thẳng vào lăng kính tại (góc khúc xạ bằng ).
- Tia tới mặt tại , bị phản xạ toàn phần lần thứ nhất.
- Tia phản xạ tới mặt tại , bị phản xạ toàn phần lần thứ hai.
- Tia đi tới đáy tại và ló ra vuông góc với .
Đường truyền: .
2. Góc tới tại mặt
Vì nên trùng phương pháp tuyến của . Pháp tuyến của hai mặt và hợp với nhau một góc đúng bằng góc giữa hai mặt, tức bằng . Do đó tia hợp với pháp tuyến tại một góc:
3. Góc tới tại mặt (xét tam giác )
Tia phản xạ hợp với mặt một góc , nên góc trong tại là .
Trong tam giác có nên:
Đây là góc giữa tia và mặt , vậy góc tới tại :
4. Điều kiện tia ló vuông góc với (xét tam giác )
Tia phản xạ hợp với mặt một góc , nên .
Tam giác cân tại nên góc đáy:
Tia ló vuông góc với nghĩa là . Tổng ba góc trong tam giác :
5. Kiểm tra lại
Với : góc tới tại là , tại là ; tổng các góc trong hai tam giác đều đúng và tia cuối cùng vuông góc với — phù hợp đề bài. (Để có phản xạ toàn phần ở cả hai mặt thì chiết suất thuỷ tinh phải đủ lớn: .)
Vậy góc chiết quang .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.