Giải Bài 7.6 trang 20 SBT Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Một tia sáng tới SI vuông góc với mặt AC của một lăng kính (ABC là tam giác vuông cân) như Hình 7.4. Biết tia sáng bị phản xạ toàn phần tại mặt BC bên trong lăng kính. Hãy vẽ tiếp đường truyền của tia sáng qua lăng kính.
Hình 7.4: Tam giác vuông cân ABC, vuông tại A. Đỉnh B ở trên, đỉnh A ở góc dưới trái (có kí hiệu góc vuông), đỉnh C ở dưới phải. Cạnh AC nằm ngang ở đáy; I là một điểm trên cạnh AC (gần C). Tia sáng tới SI đi từ dưới lên, vuông góc với mặt AC, tới điểm I.
Lời giải
Phân tích hình học của lăng kính
Tam giác vuông cân tại nên hai góc ở đáy bằng nhau:
Mặt (cạnh huyền) hợp với mặt một góc .
a) Tại mặt AC (điểm tới I)
Tia tới vuông góc với mặt , tức là tia tới đi theo phương pháp tuyến của mặt (góc tới ). Vì vậy khi vào lăng kính tia sáng truyền thẳng, không bị lệch, đi vuông góc với (phương thẳng đứng) tới gặp mặt tại một điểm, gọi là .
b) Tại mặt BC (điểm J) — phản xạ toàn phần
Pháp tuyến tại vuông góc với mặt . Tia có phương thẳng đứng, còn mặt nghiêng so với phương ngang, nên góc hợp bởi tia tới và pháp tuyến tại là:
Với thủy tinh, góc giới hạn phản xạ toàn phần . Do nên tại xảy ra phản xạ toàn phần (đúng như đề cho).
Theo định luật phản xạ, góc phản xạ bằng góc tới . Tia phản xạ bị đổi phương một góc:
so với tia . Vì tia thẳng đứng nên tia phản xạ có phương nằm ngang, truyền về phía mặt , gặp mặt tại điểm .
c) Tại mặt AB (điểm K)
Mặt vuông góc với mặt nên thẳng đứng; tia nằm ngang nên tia vuông góc với mặt (góc tới ). Do đó tia sáng ló ra khỏi theo phương vuông góc với , không bị lệch.
Kết luận đường truyền:
Tia ló ra khỏi lăng kính vuông góc với mặt và vuông góc với tia tới (toàn bộ tia sáng bị quay đi ).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.