Giải Bài 7.2 trang 19 SBT Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Một tia sáng truyền qua tiết diện thẳng của một lăng kính như Hình 7.1. Góc lệch D của tia sáng có giá trị phụ thuộc các biến số độc lập nào?
A. Góc tới và góc A.
B. Góc A và chiết suất n.
C. Góc A, góc tới và chiết suất n.
D. Góc A, góc tới và góc tới .
Hình 7.1: Lăng kính tam giác ABC (tô xanh), đỉnh A ở trên, đáy BC nằm dưới, chiết suất n. Tia tới SI từ bên trái đập vào mặt AB tại I với góc tới , khúc xạ vào trong lăng kính tạo góc khúc xạ , truyền tới mặt AC tại J với góc tới (trong lăng kính, góc và kề cạnh trong), rồi khúc xạ ra ngoài tại J với góc cho tia ló JR về phía bên phải. Góc lệch giữa tia tới kéo dài và tia ló là D (ở phía trên trong lăng kính).
Lời giải
Phân tích đường truyền của tia sáng qua lăng kính
a) Tại mặt AB, tia tới SI có góc tới bị khúc xạ, cho góc khúc xạ xác định bởi định luật khúc xạ ánh sáng:
Vậy phụ thuộc vào và chiết suất .
b) Trong lăng kính, hai góc chiết quang liên hệ với nhau bởi:
Vậy phụ thuộc vào góc chiết quang và (tức là phụ thuộc , , ).
c) Tại mặt AC, tia ló JR có góc ló xác định bởi:
nên phụ thuộc và , tức cũng phụ thuộc , , .
d) Góc lệch giữa tia tới và tia ló:
Truy ngược các bước trên: do và quyết định; ; còn do và quyết định. Như vậy góc lệch được xác định hoàn toàn khi biết ba biến số độc lập: góc chiết quang , góc tới và chiết suất .
(Lưu ý: không phải biến độc lập vì nó đã được suy ra từ , và , nên phương án D sai; phương án A thiếu , phương án B thiếu .)
Kết luận: Chọn đáp án C.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.