Sách bài tập Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 7.2 trang 19 SBT Khoa học tự nhiên 9

Bài 7. Lăng kính

Đề bài

Một tia sáng truyền qua tiết diện thẳng của một lăng kính như Hình 7.1. Góc lệch D của tia sáng có giá trị phụ thuộc các biến số độc lập nào?
A. Góc tới i1i_1 và góc A.
B. Góc A và chiết suất n.
C. Góc A, góc tới i1i_1 và chiết suất n.
D. Góc A, góc tới i1i_1 và góc tới i2i_2.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 19 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.1: Lăng kính tam giác ABC (tô xanh), đỉnh A ở trên, đáy BC nằm dưới, chiết suất n. Tia tới SI từ bên trái đập vào mặt AB tại I với góc tới i1i_1, khúc xạ vào trong lăng kính tạo góc khúc xạ r1r_1, truyền tới mặt AC tại J với góc tới i2i_2 (trong lăng kính, góc r1r_1 và i2i_2 kề cạnh trong), rồi khúc xạ ra ngoài tại J với góc r2r_2 cho tia ló JR về phía bên phải. Góc lệch giữa tia tới kéo dài và tia ló là D (ở phía trên trong lăng kính).

Lời giải

Phân tích đường truyền của tia sáng qua lăng kính

a) Tại mặt AB, tia tới SI có góc tới i1i_1 bị khúc xạ, cho góc khúc xạ r1r_1 xác định bởi định luật khúc xạ ánh sáng:
sin⁡i1=nsin⁡r1\sin i_1 = n\sin r_1
Vậy r1r_1 phụ thuộc vào i1i_1 và chiết suất nn.

b) Trong lăng kính, hai góc chiết quang liên hệ với nhau bởi:
A=r1+i2  ⇒  i2=A−r1A = r_1 + i_2 \;\Rightarrow\; i_2 = A - r_1
Vậy i2i_2 phụ thuộc vào góc chiết quang AA và r1r_1 (tức là phụ thuộc AA, i1i_1, nn).

c) Tại mặt AC, tia ló JR có góc ló r2r_2 xác định bởi:
nsin⁡i2=sin⁡r2n\sin i_2 = \sin r_2
nên r2r_2 phụ thuộc i2i_2 và nn, tức cũng phụ thuộc AA, i1i_1, nn.

d) Góc lệch giữa tia tới và tia ló:
D=i1+r2−A=i1+i2−AD = i_1 + r_2 - A = i_1 + i_2 - A
Truy ngược các bước trên: r2r_2 do i2i_2 và nn quyết định; i2=A−r1i_2 = A - r_1; còn r1r_1 do i1i_1 và nn quyết định. Như vậy góc lệch DD được xác định hoàn toàn khi biết ba biến số độc lập: góc chiết quang AA, góc tới i1i_1 và chiết suất nn.

(Lưu ý: i2i_2 không phải biến độc lập vì nó đã được suy ra từ AA, i1i_1 và nn, nên phương án D sai; phương án A thiếu nn, phương án B thiếu i1i_1.)

Kết luận: Chọn đáp án C.

Đáp số

C. Góc A, góc tới i1i_1 và chiết suất n

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.