Giải Bài 5.8 trang 16 SBT Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Một tia sáng đi từ khối chất trong suốt ra ngoài không khí với góc tới là thì góc khúc xạ là . Khi tia sáng đi từ không khí vào khối chất trong suốt đó với góc tới là thì góc khúc xạ bằng bao nhiêu?
Lời giải
Phân tích đề bài
- Lần 1: tia sáng đi từ khối chất trong suốt ra không khí. Khi đó góc tới (trong khối chất) là , còn góc khúc xạ (trong không khí) là .
- Nhận xét: khi ánh sáng truyền từ môi trường trong suốt ra không khí thì góc khúc xạ lớn hơn góc tới (), phù hợp với hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
Áp dụng tính thuận nghịch của chiều truyền ánh sáng
Theo tính chất thuận nghịch của chiều truyền ánh sáng: nếu đảo ngược chiều truyền, tia sáng vẫn đi theo đúng đường cũ. Vì vậy cặp góc ở mặt phân cách giữa khối chất và không khí vẫn giữ nguyên, chỉ đổi vai trò cho nhau.
- Ở lần 1 (khối chất không khí): góc trong khối chất là , góc trong không khí là .
- Ở lần 2 (không khí khối chất): ta cho góc tới trong không khí là .
Đây chính là đường truyền ngược lại của lần 1 (góc trong không khí bằng ). Do đó góc khúc xạ trong khối chất phải bằng đúng góc tương ứng ở lần 1, tức là:
Kiểm tra lại
Tia sáng đi từ không khí vào khối chất trong suốt (môi trường chiết quang hơn) nên góc khúc xạ phải nhỏ hơn góc tới: — đúng với quy luật khúc xạ. Kết quả phù hợp.
Kết luận: Góc khúc xạ bằng .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.