Giải Bài 10.15 trang 32 SBT Khoa học tự nhiên 8
Đề bài
a) Khi thực vật mới bắt đầu xuất hiện và phát triển trên Trái Đất, nồng độ carbon dioxide (CO) cao hơn nhiều so với ngày nay. Hãy giải thích.
b) Trong vài chục năm gần đây, nồng độ khí carbon dioxide trong không khí thay đổi như thế nào? Em hãy đưa ra một vài nguyên nhân và hệ quả của việc thay đổi trên.
c) Thông qua quá trình quang hợp, khí CO tham gia vào việc xây dựng lá, thân, hoa và quả. Do đó, nhiều người làm vườn đã làm giàu CO trong nhà kính để thúc đẩy quá trình quang hợp, làm cho cây trưởng thành nhanh hơn và năng suất lớn hơn. Nguồn khí carbon dioxide sử dụng trong nhà vườn có thể lấy từ đâu? Em hãy đưa ra một vài ý tưởng về thiết kế một nhà vườn sử dụng khí carbon dioxide.
d) Một trong các phản ứng quang hợp có PTHH như sau:
6CO + 6HO CHO + 6O (glucose)
Dựa vào kiến thức của Bài 7. Tốc độ phản ứng và chất xúc tác, em hãy giải thích ảnh hưởng của nồng độ khí carbon dioxide trong không khí tới tốc độ tăng trưởng của cây trồng.
e) Nếu 60 g CO tham gia quang hợp thì khối lượng glucose thu được là bao nhiêu?
Lời giải
a) Vì sao thời kì thực vật mới xuất hiện, nồng độ CO lại cao hơn ngày nay?
Khi thực vật mới bắt đầu xuất hiện, số lượng cây xanh trên Trái Đất còn rất ít nên lượng CO bị cây hấp thụ qua quá trình quang hợp là không đáng kể. Trong khi đó, CO liên tục được sinh ra từ hoạt động của núi lửa, sự phân huỷ chất hữu cơ và hô hấp của sinh vật. Do CO sinh ra nhiều mà gần như chưa bị tiêu thụ nên nồng độ CO trong không khí lúc đó cao hơn nhiều so với ngày nay.
Về sau, khi thực vật phát triển mạnh, quang hợp đã lấy bớt CO khỏi không khí (chuyển thành chất hữu cơ và nhả ra O), làm nồng độ CO giảm dần xuống mức như hiện nay.
b) Sự thay đổi nồng độ CO trong vài chục năm gần đây
- *Xu hướng:* Nồng độ CO trong không khí đang tăng lên rõ rệt.
- *Một vài nguyên nhân:*
+ Đốt nhiên liệu hoá thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt) trong công nghiệp, giao thông, sinh hoạt.
+ Chặt phá rừng làm giảm diện tích cây xanh hấp thụ CO.
- *Một vài hệ quả:*
+ Tăng hiệu ứng nhà kính → Trái Đất nóng lên, biến đổi khí hậu.
+ Băng ở hai cực tan, nước biển dâng; thời tiết cực đoan (bão, hạn hán, lũ lụt) xảy ra nhiều hơn.
c) Nguồn CO cho nhà vườn và ý tưởng thiết kế
- *Nguồn khí CO có thể lấy từ:*
+ Khí thải của quá trình đốt cháy nhiên liệu (lò sưởi, nồi hơi, bếp đốt than/khí).
+ Quá trình lên men (ủ men rượu, bia) hoặc ủ phân hữu cơ (compost) sinh ra CO.
+ Hô hấp của người và động vật, phân huỷ chất hữu cơ.
+ CO nén trong bình (thu hồi từ nhà máy).
- *Một vài ý tưởng thiết kế nhà vườn:* Xây nhà kính kín để giữ khí; đặt thùng ủ phân/lên men hoặc dẫn khí thải đã làm sạch từ lò đốt gần đó vào trong nhà kính qua đường ống; dùng cảm biến đo nồng độ CO và quạt để điều chỉnh lượng khí và thông gió hợp lí cho cây.
d) Ảnh hưởng của nồng độ CO tới tốc độ tăng trưởng của cây (dựa vào Bài 7)
Trong Bài 7, ta đã biết: khi tăng nồng độ chất tham gia phản ứng thì tốc độ phản ứng tăng. Ở phản ứng quang hợp, CO là một chất tham gia. Vì vậy, khi tăng nồng độ CO trong không khí thì tốc độ của phản ứng quang hợp tăng, cây tổng hợp được nhiều chất hữu cơ (glucose) hơn nên sinh trưởng nhanh hơn. (Điều này đúng trong một giới hạn nhất định, vì ngoài CO còn cần đủ ánh sáng, nước… nên không thể tăng mãi.)
e) Tính khối lượng glucose thu được khi có 60 g CO tham gia quang hợp
Phương trình:
Số mol CO:
Theo phương trình, cứ 6 mol CO tạo ra 1 mol glucose nên:
Khối lượng glucose ( g/mol):
Vậy khối lượng glucose thu được khoảng 40,9 g.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.