Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 3.24 trang 10 SBT Hoá học 10

Bài 3. Cấu trúc lớp vỏ electron của nguyên tử

Đề bài

Viết cấu hình electron theo ô orbital của nguyên tử các nguyên tố có Z=9Z = 9, Z=14Z = 14 và Z=21Z = 21. Chúng là nguyên tố kim loại, phi kim hay khí hiếm?

Lời giải

Nhắc lại cách làm: Viết cấu hình electron, điền electron vào các ô orbital theo thứ tự năng lượng (nguyên lí vững bền), mỗi ô chứa tối đa 2 electron ngược chiều (nguyên lí Pauli), các electron điền vào các ô của cùng một phân lớp sao cho số electron độc thân là tối đa (quy tắc Hund). Mỗi ô orbital kí hiệu là một ô vuông, electron là mũi tên ↑\uparrow hoặc ↓\downarrow.

Dấu hiệu xét loại nguyên tố theo số electron lớp ngoài cùng:
- Có 1, 2, 3 electron ở lớp ngoài cùng: thường là kim loại.
- Có 5, 6, 7 electron: thường là phi kim.
- Có 4 electron: có thể là kim loại hoặc phi kim.
- Có 8 electron (riêng He có 2): khí hiếm.

---

a) Z=9Z = 9 (nguyên tố fluorine, F)

Cấu hình electron: 1s2 2s2 2p51s^2\,2s^2\,2p^5.

Cấu hình theo ô orbital:

1s1s: [↑↓\uparrow\downarrow]
2s2s: [↑↓\uparrow\downarrow]
2p2p: [↑↓\uparrow\downarrow] [↑↓\uparrow\downarrow] [↑ \uparrow\,]

Lớp ngoài cùng (lớp 2) có 2+5=72 + 5 = 7 electron ⇒\Rightarrow F là phi kim.

---

b) Z=14Z = 14 (nguyên tố silicon, Si)

Cấu hình electron: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^2.

Cấu hình theo ô orbital:

1s1s: [↑↓\uparrow\downarrow]
2s2s: [↑↓\uparrow\downarrow]
2p2p: [↑↓\uparrow\downarrow] [↑↓\uparrow\downarrow] [↑↓\uparrow\downarrow]
3s3s: [↑↓\uparrow\downarrow]
3p3p: [↑ \uparrow\,] [↑ \uparrow\,] [ \,] (2 electron điền vào 2 ô riêng theo quy tắc Hund)

Lớp ngoài cùng (lớp 3) có 2+2=42 + 2 = 4 electron. Silicon là phi kim.

---

c) Z=21Z = 21 (nguyên tố scandium, Sc)

Thứ tự mức năng lượng: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d11s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,4s^2\,3d^1.

Sắp xếp lại theo lớp, cấu hình electron: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d1 4s21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^1\,4s^2.

Cấu hình theo ô orbital (lớp ngoài cùng và sát ngoài cùng):

1s1s: [↑↓\uparrow\downarrow]
2s2s: [↑↓\uparrow\downarrow]
2p2p: [↑↓\uparrow\downarrow] [↑↓\uparrow\downarrow] [↑↓\uparrow\downarrow]
3s3s: [↑↓\uparrow\downarrow]
3p3p: [↑↓\uparrow\downarrow] [↑↓\uparrow\downarrow] [↑↓\uparrow\downarrow]
3d3d: [↑ \uparrow\,] [ \,] [ \,] [ \,] [ \,]
4s4s: [↑↓\uparrow\downarrow]

Lớp ngoài cùng (lớp 4) có 22 electron (4s24s^2) ⇒\Rightarrow Sc là kim loại (nguyên tố kim loại chuyển tiếp).

---

Kết luận: Z=9Z = 9 (F): phi kim; Z=14Z = 14 (Si): phi kim; Z=21Z = 21 (Sc): kim loại.

Đáp số

Z = 9 (F): 1s² 2s² 2p⁵ — phi kimZ = 14 (Si): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p² — phi kimZ = 21 (Sc): 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹ 4s² — kim loại

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.