Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 9.11 trang 25 SBT Hoá học 10

Bài 9. Ôn tập chương 2

Đề bài

Cho hai nguyên tố có số hiệu nguyên tử Z = 15 và Z = 62.

a) Xác định vị trí của hai nguyên tố đó trong bảng tuần hoàn.

b) Viết cấu hình electron nguyên tử của hai nguyên tố đó và cho biết chúng là nguyên tố s, p, d hay f.

c) Viết công thức oxide ứng với hoá trị cao nhất và hydroxide tương ứng của mỗi nguyên tố.

d) Nêu tính chất đơn chất và tính chất mỗi hợp chất trên.

Lời giải

## a) Vị trí trong bảng tuần hoàn

Nguyên tố thứ nhất (Z=15Z = 15):
- Cấu hình electron: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p31s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^3
- Số thứ tự ô = số hiệu nguyên tử = 15
- Số lớp electron = 3 ⟹ thuộc chu kì 3
- Nguyên tố thuộc khối pp, có 5 electron hoá trị (3s23p33s^2 3p^3) ⟹ nhóm VA

⟹ Đây là nguyên tố phosphorus (P), ô 15, chu kì 3, nhóm VA.

Nguyên tố thứ hai (Z=62Z = 62):
- Thứ tự mức năng lượng: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f61s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,4s^2\,3d^{10}\,4p^6\,5s^2\,4d^{10}\,5p^6\,6s^2\,4f^6
- Số thứ tự ô = 62
- Số lớp electron = 6 ⟹ thuộc chu kì 6
- Electron cuối cùng điền vào phân lớp 4f4f ⟹ thuộc họ lanthanide, nhóm IIIB

⟹ Đây là nguyên tố samarium (Sm), ô 62, chu kì 6, họ lanthanide (nhóm IIIB).

##

b) Cấu hình electron và loại nguyên tố

Z=15Z = 15 (P): sắp xếp theo lớp:
1s2 2s2 2p6 3s2 3p31s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^3
Electron cuối cùng điền vào phân lớp 3p3p ⟹ nguyên tố p.

Z=62Z = 62 (Sm): sắp xếp theo lớp:
1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d10 4s2 4p6 4d10 4f6 5s2 5p6 6s21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^{10}\,4s^2\,4p^6\,4d^{10}\,4f^6\,5s^2\,5p^6\,6s^2
Viết gọn: [Xe] 4f6 6s2[Xe]\,4f^6\,6s^2. Electron cuối cùng điền vào phân lớp 4f4f ⟹ nguyên tố f.

##

c) Công thức oxide ứng với hoá trị cao nhất và hydroxide tương ứng

Phosphorus (P) — nhóm VA, hoá trị cao nhất với oxygen là +5:
- Oxide cao nhất: P2O5P_2O_5
- Hydroxide (acid) tương ứng: H3PO4H_3PO_4

Samarium (Sm) — họ lanthanide, hoá trị đặc trưng (cao nhất) là +3:
- Oxide: Sm2O3Sm_2O_3
- Hydroxide tương ứng: Sm(OH)3Sm(OH)_3

##

d) Tính chất đơn chất và hợp chất

Phosphorus (P):
- Đơn chất P là phi kim (tính phi kim khá mạnh).
- Oxide P2O5P_2O_5 là oxide acid: tan trong nước tạo acid: P2O5+3H2O→2H3PO4P_2O_5 + 3H_2O \rightarrow 2H_3PO_4.
- H3PO4H_3PO_4 là acid (acid phosphoric, acid có độ mạnh trung bình).

Samarium (Sm):
- Đơn chất Sm là kim loại (kim loại thuộc họ lanthanide).
- Oxide Sm2O3Sm_2O_3 là oxide base.
- Sm(OH)3Sm(OH)_3 là base (hydroxide mang tính base).

*Nhận xét:* P là phi kim nên oxide/hydroxide cao nhất có tính acid; Sm là kim loại nên oxide/hydroxide có tính base — phù hợp quy luật biến đổi tính chất trong bảng tuần hoàn.

Đáp số

P (Z=15Z=15): ô 15, chu kì 3, nhóm VA; Sm (Z=62Z=62): ô 62, chu kì 6, họ lanthanide (nhóm IIIB)P: 1s22s22p63s23p31s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^3 — nguyên tố p; Sm: [Xe]4f66s2[Xe]4f^6 6s^2 — nguyên tố fP: P2O5P_2O_5 và H3PO4H_3PO_4; Sm: Sm2O3Sm_2O_3 và Sm(OH)3Sm(OH)_3P là phi kim (P2O5P_2O_5 oxide acid, H3PO4H_3PO_4 là acid); Sm là kim loại (Sm2O3Sm_2O_3 oxide base, Sm(OH)3Sm(OH)_3 là base)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.