Giải Bài 9.11 trang 25 SBT Hoá học 10
Đề bài
Cho hai nguyên tố có số hiệu nguyên tử Z = 15 và Z = 62.
a) Xác định vị trí của hai nguyên tố đó trong bảng tuần hoàn.
b) Viết cấu hình electron nguyên tử của hai nguyên tố đó và cho biết chúng là nguyên tố s, p, d hay f.
c) Viết công thức oxide ứng với hoá trị cao nhất và hydroxide tương ứng của mỗi nguyên tố.
d) Nêu tính chất đơn chất và tính chất mỗi hợp chất trên.
Lời giải
## a) Vị trí trong bảng tuần hoàn
Nguyên tố thứ nhất ():
- Cấu hình electron:
- Số thứ tự ô = số hiệu nguyên tử = 15
- Số lớp electron = 3 ⟹ thuộc chu kì 3
- Nguyên tố thuộc khối , có 5 electron hoá trị () ⟹ nhóm VA
⟹ Đây là nguyên tố phosphorus (P), ô 15, chu kì 3, nhóm VA.
Nguyên tố thứ hai ():
- Thứ tự mức năng lượng:
- Số thứ tự ô = 62
- Số lớp electron = 6 ⟹ thuộc chu kì 6
- Electron cuối cùng điền vào phân lớp ⟹ thuộc họ lanthanide, nhóm IIIB
⟹ Đây là nguyên tố samarium (Sm), ô 62, chu kì 6, họ lanthanide (nhóm IIIB).
##
b) Cấu hình electron và loại nguyên tố
(P): sắp xếp theo lớp:
Electron cuối cùng điền vào phân lớp ⟹ nguyên tố p.
(Sm): sắp xếp theo lớp:
Viết gọn: . Electron cuối cùng điền vào phân lớp ⟹ nguyên tố f.
##
c) Công thức oxide ứng với hoá trị cao nhất và hydroxide tương ứng
Phosphorus (P) — nhóm VA, hoá trị cao nhất với oxygen là +5:
- Oxide cao nhất:
- Hydroxide (acid) tương ứng:
Samarium (Sm) — họ lanthanide, hoá trị đặc trưng (cao nhất) là +3:
- Oxide:
- Hydroxide tương ứng:
##
d) Tính chất đơn chất và hợp chất
Phosphorus (P):
- Đơn chất P là phi kim (tính phi kim khá mạnh).
- Oxide là oxide acid: tan trong nước tạo acid: .
- là acid (acid phosphoric, acid có độ mạnh trung bình).
Samarium (Sm):
- Đơn chất Sm là kim loại (kim loại thuộc họ lanthanide).
- Oxide là oxide base.
- là base (hydroxide mang tính base).
*Nhận xét:* P là phi kim nên oxide/hydroxide cao nhất có tính acid; Sm là kim loại nên oxide/hydroxide có tính base — phù hợp quy luật biến đổi tính chất trong bảng tuần hoàn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.