Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 9.9 trang 25 SBT Hoá học 10

Bài 9. Ôn tập chương 2

Đề bài

Methadone (C21H27NOC_{21}H_{27}NO), thường được sử dụng để giảm đau và được xem như là chất thay thế cho heroin (thuốc chữa cai nghiện).

a) Nêu vị trí các nguyên tố tạo nên methadone trong bảng tuần hoàn.

b) So sánh bán kính nguyên tử, độ âm điện và tính phi kim của các nguyên tố đó. Giải thích.

Lời giải

Methadone có công thức C21H27NOC_{21}H_{27}NO nên được tạo nên từ 4 nguyên tố: H, C, N, O.

### a) Vị trí trong bảng tuần hoàn

Viết cấu hình electron rồi suy ra vị trí:

- H (Z=1Z=1): 1s11s^1 → ô số 1, chu kì 1, nhóm IA.
- C (Z=6Z=6): 1s22s22p21s^2 2s^2 2p^2 → ô số 6, chu kì 2, nhóm IVA.
- N (Z=7Z=7): 1s22s22p31s^2 2s^2 2p^3 → ô số 7, chu kì 2, nhóm VA.
- O (Z=8Z=8): 1s22s22p41s^2 2s^2 2p^4 → ô số 8, chu kì 2, nhóm VIA.

Ba nguyên tố C, N, O cùng thuộc chu kì 2; H đứng riêng ở chu kì 1.

###

b) So sánh bán kính nguyên tử, độ âm điện và tính phi kim

Với C, N, O (cùng chu kì 2):

Các nguyên tố C, N, O xếp theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân (ZZ: 6→7→86 \to 7 \to 8). Trong một chu kì, theo chiều tăng điện tích hạt nhân, lực hút giữa hạt nhân và các electron lớp ngoài cùng tăng, nên:

- Bán kính nguyên tử giảm dần: rC>rN>rOr_C > r_N > r_O.
- Độ âm điện tăng dần: χC<χN<χO\chi_C < \chi_N < \chi_O (giá trị tham khảo: C = 2,55; N = 3,04; O = 3,44).
- Tính phi kim tăng dần: C < N < O.

Xét thêm H (chu kì 1):

H chỉ có 1 lớp electron nên bán kính nguyên tử của H nhỏ nhất trong 4 nguyên tố. Độ âm điện của H (= 2,20) nhỏ hơn cả C, N, O, nên H có tính phi kim yếu nhất.

Sắp xếp chung cho cả 4 nguyên tố:

- Bán kính nguyên tử giảm dần: C>N>O>HC > N > O > H.
- Độ âm điện tăng dần: H<C<N<OH < C < N < O.
- Tính phi kim tăng dần: H<C<N<OH < C < N < O.

Giải thích chung: Trong cùng chu kì, khi điện tích hạt nhân tăng mà số lớp electron không đổi thì hạt nhân hút electron mạnh hơn → bán kính giảm, độ âm điện và tính phi kim tăng. Riêng H tuy ở đầu bảng nhưng do chỉ có một lớp electron nên bán kính nhỏ nhất, còn độ âm điện và tính phi kim đều thấp nhất trong nhóm 4 nguyên tố này.

Đáp số

H: ô 1, chu kì 1, nhóm IA; C: ô 6, chu kì 2, nhóm IVA; N: ô 7, chu kì 2, nhóm VA; O: ô 8, chu kì 2, nhóm VIABán kính: C > N > O > H; Độ âm điện: H < C < N < O; Tính phi kim: H < C < N < O

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.