Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 7.17 trang 20 SBT Hoá học 10

Bài 7. Xu hướng biến đổi thành phần và một số tính chất của hợp chất trong một chu kì

Đề bài

Nguyên tố X nằm ở chu kì 3 của bảng tuần hoàn và M là nguyên tố s có electron lớp ngoài cùng là ns1ns^1. X có công thức oxide ứng với hoá trị cao nhất là XO3XO_3. Một hợp chất của M và X, trong đó M chiếm 58,97% về khối lượng, là một hoá chất công nghiệp quan trọng, được sử dụng trong sản xuất giấy Kraft, thuốc nhuộm, thuộc da, dầu mỏ, xử lí ô nhiễm kim loại nặng,...

a) Xác định công thức hoá học của hợp chất giữa M và X.

b) Viết công thức oxide ứng với hoá trị cao nhất và hydroxide tương ứng của M, của X và nêu tính acid – base của chúng.

Lời giải

Xác định hai nguyên tố X và M

X ở chu kì 3, có oxide ứng với hoá trị cao nhất là XO3XO_3 nên hoá trị cao nhất với oxygen của X là 6, suy ra X thuộc nhóm VIA. Nguyên tố chu kì 3 thuộc nhóm VIA là lưu huỳnh: XX là SS (Z = 16).

M là nguyên tố s, lớp ngoài cùng là ns1ns^1 nên M thuộc nhóm IA (kim loại kiềm, hoá trị I).

a) Công thức hoá học của hợp chất giữa M và X

M hoá trị I, S trong hợp chất với kim loại có hoá trị II, nên hợp chất có dạng M2SM_2S.

Theo đề, M chiếm 58,97% khối lượng:
%M=2M2M+32⋅100%=58,97%\%M=\dfrac{2M}{2M+32}\cdot 100\%=58,97\%
2M=0,5897 (2M+32)⇒0,8206 M=18,87⇒M≈232M=0,5897\,(2M+32)\Rightarrow 0,8206\,M=18,87\Rightarrow M\approx 23

Vậy M là sodium (Na). Hợp chất là Na2SNa_2S (sodium sulfide) — hoá chất dùng trong sản xuất giấy Kraft, thuốc nhuộm, thuộc da, công nghiệp dầu mỏ, xử lí ô nhiễm kim loại nặng.

Kiểm tra: %Na=2⋅232⋅23+32⋅100%=4678⋅100%=58,97%\%Na=\dfrac{2\cdot 23}{2\cdot 23+32}\cdot100\%=\dfrac{46}{78}\cdot100\%=58,97\% ✓

b) Oxide ứng với hoá trị cao nhất và hydroxide tương ứng

- Với M (Na, nhóm IA): oxide cao nhất là Na2ONa_2O, hydroxide tương ứng là NaOHNaOH.
- Na2ONa_2O là oxide base; NaOHNaOH là base mạnh (tính base).

- Với X (S, nhóm VIA): oxide cao nhất là SO3SO_3, hydroxide tương ứng (acid) là H2SO4H_2SO_4.
- SO3SO_3 là oxide acid; H2SO4H_2SO_4 là acid mạnh (tính acid).

Nhận xét: trong một chu kì, theo chiều tăng điện tích hạt nhân, tính base của oxide và hydroxide giảm dần, tính acid tăng dần — phù hợp với việc Na (đầu chu kì) cho hydroxide có tính base mạnh, còn S (cuối chu kì) cho hydroxide có tính acid mạnh.

Đáp số

Na₂SNa: Na₂O (oxide base), NaOH (base mạnh); S: SO₃ (oxide acid), H₂SO₄ (acid mạnh)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.