Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 6.23 trang 17 SBT Hoá học 10

Bài 6. Xu hướng biến đổi một số tính chất của nguyên tử các nguyên tố trong một chu kì và trong một nhóm

Đề bài

Cho các nguyên tố X, Y, Z có số hiệu nguyên tử lần lượt là 11, 13, 19.

a) Xác định vị trí của các nguyên tố đó trong bảng tuần hoàn.

b) Xếp các nguyên tố đó theo thứ tự bán kính nguyên tử tăng dần.

c) Gán các giá trị độ âm điện (0,82 ; 1,31 và 0,93) cho X, Y, Z.

d) Xếp các nguyên tố đó theo thứ tự tính kim loại giảm dần.

Lời giải

Nhận ra ba nguyên tố

Viết cấu hình electron theo số hiệu nguyên tử:

- X (Z=11)X\ (Z=11): 1s2 2s2 2p6 3s11s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^1 → đó là Na (natri).
- Y (Z=13)Y\ (Z=13): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p11s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^1 → đó là Al (nhôm).
- Z (Z=19)Z\ (Z=19): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s11s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,4s^1 → đó là K (kali).

a) Vị trí trong bảng tuần hoàn

Số thứ tự ô = số hiệu nguyên tử; số thứ tự chu kì = số lớp electron; số thứ tự nhóm A = số electron lớp ngoài cùng.

- XX (Na): ô số 11, chu kì 3 (có 3 lớp e), nhóm IA (1 electron lớp ngoài cùng, nguyên tố s).
- YY (Al): ô số 13, chu kì 3 (có 3 lớp e), nhóm IIIA (3 electron lớp ngoài cùng, nguyên tố p).
- ZZ (K): ô số 19, chu kì 4 (có 4 lớp e), nhóm IA (1 electron lớp ngoài cùng, nguyên tố s).

b) Sắp xếp theo thứ tự bán kính nguyên tử tăng dần

- XX (Na) và YY (Al) cùng chu kì 3: trong một chu kì, theo chiều tăng điện tích hạt nhân, bán kính nguyên tử giảm dần, nên rAl<rNar_{Al} < r_{Na}, tức rY<rXr_Y < r_X.
- XX (Na) và ZZ (K) cùng nhóm IA: trong một nhóm A, theo chiều tăng điện tích hạt nhân (số lớp e tăng), bán kính nguyên tử tăng dần, nên rNa<rKr_{Na} < r_K, tức rX<rZr_X < r_Z.

Vậy thứ tự bán kính nguyên tử tăng dần:

rY<rX<rZ(Al<Na<K).r_Y < r_X < r_Z \quad (Al < Na < K).

c) Gán giá trị độ âm điện (0,82 ; 1,31 ; 0,93)

Bán kính càng nhỏ, khả năng hút electron càng mạnh nên độ âm điện càng lớn. Theo câu

b) bán kính Al<Na<KAl < Na < K, do đó độ âm điện ngược lại: Al>Na>KAl > Na > K.

Gán các giá trị theo thứ tự giảm dần 1,31>0,93>0,821,31 > 0,93 > 0,82:

- YY (Al): 1,311,31
- XX (Na): 0,930,93
- ZZ (K): 0,820,82

d) Sắp xếp theo thứ tự tính kim loại giảm dần

Bán kính nguyên tử càng lớn (độ âm điện càng nhỏ) thì càng dễ nhường electron, tính kim loại càng mạnh. Theo câu b): rK>rNa>rAlr_K > r_{Na} > r_{Al}, nên tính kim loại:

K>Na>Al(Z>X>Y).K > Na > Al \quad (Z > X > Y).

Đáp số

X (Na): ô 11, chu kì 3, nhóm IA; Y (Al): ô 13, chu kì 3, nhóm IIIA; Z (K): ô 19, chu kì 4, nhóm IAr: Y < X < Z (Al < Na < K)X (Na) = 0,93; Y (Al) = 1,31; Z (K) = 0,82Tính kim loại: Z > X > Y (K > Na > Al)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.