Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 6.17 trang 17 SBT Hoá học 10

Bài 6. Xu hướng biến đổi một số tính chất của nguyên tử các nguyên tố trong một chu kì và trong một nhóm

Đề bài

Trong bảng tuần hoàn, hai nguyên tố X và Y có cùng số thứ tự nhóm. X thuộc nhóm A và Y thuộc nhóm B. So sánh số electron hoá trị và tính chất của X, Y. Minh hoạ bằng nguyên tố Cl và Mn ở nhóm VII.

Lời giải

Phân tích đề:

Hai nguyên tố X và Y cùng ở nhóm VII (cùng số thứ tự nhóm) nhưng X thuộc nhóm A, Y thuộc nhóm B.

a) So sánh số electron hoá trị

- Với nguyên tố nhóm A: electron hoá trị là các electron ở lớp ngoài cùng (ns npns\,np). Số electron hoá trị = số thứ tự nhóm.
- Với nguyên tố nhóm B: electron hoá trị gồm các electron ở phân lớp (n−1)d(n-1)d và nsns. Số electron hoá trị cũng bằng số thứ tự nhóm (trừ một số ngoại lệ).

Vì X và Y cùng số thứ tự nhóm VII nên cả hai đều có 7 electron hoá trị.

Minh hoạ:
- Cl (Z=17Z=17): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p51s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^5 → electron hoá trị là 3s2 3p53s^2\,3p^5 = 7 electron, thuộc nhóm VIIA.
- Mn (Z=25Z=25): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d5 4s21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^5\,4s^2 → electron hoá trị là 3d5 4s23d^5\,4s^2 = 7 electron, thuộc nhóm VIIB.

→ Cl và Mn có cùng số electron hoá trị (= 7 = số thứ tự nhóm).

b) So sánh tính chất

Tuy cùng số electron hoá trị, nhưng vị trí của các electron này khác nhau nên tính chất của X (nhóm A) và Y (nhóm B) khác nhau:

- X (nhóm A) có 7 electron ở lớp ngoài cùng, dễ nhận thêm 1 electron để đạt cấu hình bền của khí hiếm → X là phi kim điển hình. Cl là phi kim hoạt động mạnh, hoá trị cao nhất với oxygen là 7 (oxide cao nhất Cl2O7Cl_2O_7 là oxide acid, hydroxide tương ứng HClO4HClO_4 là acid mạnh).
- Y (nhóm B) chỉ có 2 electron ở lớp ngoài cùng (4s24s^2), 5 electron còn lại nằm ở phân lớp 3d3d sát trong → Y dễ nhường electron → Y là kim loại (kim loại chuyển tiếp). Mn là kim loại; hoá trị cao nhất với oxygen cũng là 7 (Mn2O7Mn_2O_7 là oxide acid, HMnO4HMnO_4 là acid mạnh).

Kết luận:

- Giống nhau: X và Y cùng số electron hoá trị (= số thứ tự nhóm = 7) nên có cùng hoá trị cao nhất với oxygen bằng 7 (minh hoạ: Cl2O7Cl_2O_7 và Mn2O7Mn_2O_7).
- Khác nhau: nguyên tố nhóm A (Cl) là phi kim, còn nguyên tố nhóm B (Mn) là kim loại.

Đáp số

X và Y cùng có 7 electron hoá trị (= số thứ tự nhóm); Cl: 3s²3p⁵, Mn: 3d⁵4s²Cùng hoá trị cao nhất với O bằng 7 (Cl₂O₇, Mn₂O₇); nhưng Cl (nhóm A) là phi kim, Mn (nhóm B) là kim loại

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.