Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 5.18 trang 14 SBT Hoá học 10

Bài 5. Cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

Đề bài

A, B là hai nguyên tố thuộc cùng một nhóm A ở hai chu kì liên tiếp trong bảng tuần hoàn và ZA+ZB=32Z_A + Z_B = 32. Hãy xác định vị trí của A, B trong bảng tuần hoàn.

Lời giải

Phân tích đề. A, B cùng một nhóm A và ở hai chu kì liên tiếp nên hai hạt nhân hơn kém nhau đúng một số electron bằng độ dài chu kì. Giả sử ZA<ZBZ_A < Z_B, ta có ZB−ZA=nZ_B - Z_A = n với nn là một trong các giá trị 88, 1818, 3232.

Lập hệ và xét các trường hợp.

Ta có hệ:
{ZA+ZB=32ZB−ZA=n⇒ZA=32−n2\begin{cases} Z_A + Z_B = 32 \\ Z_B - Z_A = n \end{cases} \Rightarrow Z_A = \dfrac{32 - n}{2}

- Với n=8n = 8: ZA=32−82=12Z_A = \dfrac{32 - 8}{2} = 12, ZB=20Z_B = 20. Đây là Mg và Ca — đều là nguyên tố nhóm A. Thỏa mãn.
- Với n=18n = 18: ZA=32−182=7Z_A = \dfrac{32 - 18}{2} = 7, ZB=25Z_B = 25. Khi đó B (Z=25Z = 25, Mn) là nguyên tố nhóm B (kim loại chuyển tiếp), không cùng nhóm A với A (Z=7Z = 7). Loại.
- Với n=32n = 32: ZA=0Z_A = 0 (vô lí). Loại.

Vậy ZA=12Z_A = 12 (A là Mg), ZB=20Z_B = 20 (B là Ca).

Xác định vị trí.

a) Nguyên tố A (Z=12Z = 12): cấu hình electron 1s2 2s2 2p6 3s21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2 hay [Ne]3s2[\text{Ne}]3s^2.
- Có 33 lớp electron ⇒\Rightarrow chu kì 3.
- Electron cuối cùng điền vào phân lớp ss, có 22 electron hoá trị ⇒\Rightarrow nhóm IIA.
- Vị trí: ô số 1212, chu kì 3, nhóm IIA (nguyên tố Mg).

b) Nguyên tố B (Z=20Z = 20): cấu hình electron 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,4s^2 hay [Ar]4s2[\text{Ar}]4s^2.
- Có 44 lớp electron ⇒\Rightarrow chu kì 4.
- Electron cuối cùng điền vào phân lớp ss, có 22 electron hoá trị ⇒\Rightarrow nhóm IIA.
- Vị trí: ô số 2020, chu kì 4, nhóm IIA (nguyên tố Ca).

Kiểm tra. ZA+ZB=12+20=32Z_A + Z_B = 12 + 20 = 32 (đúng); A ở chu kì 3 và B ở chu kì 4 là hai chu kì liên tiếp, cùng thuộc nhóm IIA (đúng).

Đáp số

A: Z = 12 (Mg) — ô 12, chu kì 3, nhóm IIAB: Z = 20 (Ca) — ô 20, chu kì 4, nhóm IIA

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.