Sách bài tập Hoá học 10

Giải Bài 4.19 trang 12 SBT Hoá học 10

Bài 4. Ôn tập chương 1

Đề bài

Trong tự nhiên, hợp chất X tồn tại ở dạng quặng có công thức ABY2ABY_2. X được khai thác và sử dụng nhiều trong luyện kim hoặc sản xuất acid. Trong phân tử X, nguyên tử của hai nguyên tố A và B đều có phân lớp ngoài cùng là 4s, các ion A2+A^{2+}, B2+B^{2+} có số electron lớp ngoài cùng lần lượt là 17 và 14. Tổng số proton trong X là 87.

a) Viết cấu hình electron nguyên tử của A và B.

b) Xác định X.

Lời giải

a) Cấu hình electron của A và B

Gọi ZAZ_A, ZBZ_B là số proton (số electron) của nguyên tử A và B.

*Xét ion A2+A^{2+}:* ion này có 17 electron ở lớp ngoài cùng. Nguyên tử A có phân lớp ngoài cùng là 4s4s, khi mất 2 electron (ở phân lớp 4s4s) tạo thành A2+A^{2+} thì lớp ngoài cùng của ion trở thành lớp n=3n = 3. Lớp n=3n = 3 có 17 electron ứng với: 3s2 3p6 3d93s^2\,3p^6\,3d^9 (2+6+9=172+6+9 = 17).

Vậy cấu hình của A2+A^{2+} là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d91s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^9 (có 27 electron).

Nguyên tử A có thêm 2 electron ở phân lớp 4s4s:

A: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d10 4s1A:\ 1s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^{10}\,4s^1

Vậy ZA=29Z_A = 29, A là đồng (Cu). (Đúng là nguyên tử có phân lớp ngoài cùng 4s14s^1.)

*Xét ion B2+B^{2+}:* ion này có 14 electron ở lớp ngoài cùng. Tương tự, khi B mất 2 electron ở phân lớp 4s4s, lớp ngoài cùng của B2+B^{2+} là lớp n=3n = 3 với 3s2 3p6 3d63s^2\,3p^6\,3d^6 (2+6+6=142+6+6 = 14).

Vậy cấu hình của B2+B^{2+} là: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d61s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^6 (có 24 electron).

Nguyên tử B có thêm 2 electron ở phân lớp 4s4s:

B: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 4s2B:\ 1s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^6\,4s^2

Vậy ZB=26Z_B = 26, B là sắt (Fe). (Đúng là nguyên tử có phân lớp ngoài cùng 4s24s^2.)

b) Xác định X

X có công thức ABY2ABY_2. Tổng số proton trong X bằng 87:

ZA+ZB+2ZY=87Z_A + Z_B + 2Z_Y = 87
29+26+2ZY=87  ⇒  2ZY=32  ⇒  ZY=1629 + 26 + 2Z_Y = 87 \;\Rightarrow\; 2Z_Y = 32 \;\Rightarrow\; Z_Y = 16

Vậy Y là lưu huỳnh (S).

Công thức của X là CuFeS2\text{CuFeS}_2.

*Kiểm tra lại:* 29+26+2×16=29+26+32=8729 + 26 + 2\times 16 = 29 + 26 + 32 = 87 (đúng tổng số proton). Đây là quặng chalcopyrite (pyrite đồng), được khai thác dùng trong luyện kim (sản xuất đồng, sắt) và sản xuất sulfuric acid — phù hợp với dữ kiện đề bài.

Vậy XX là CuFeS2\text{CuFeS}_2.

Đáp số

A (Cu): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d10 4s11s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^{10}\,4s^1; B (Fe): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 4s21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^6\,4s^2X là CuFeS2CuFeS_2 (quặng chalcopyrite)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.