Sách bài tập Địa lí 10

Giải Bài 12 trang 17 SBT Địa lí 10

Hệ quả địa lí các chuyển động của Trái Đất   Gợi ý trả lời

Đề bài

Giải thích câu tục ngữ sau:
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
Câu tục ngữ đó đúng với những khu vực nào trên Trái Đất?

Gợi ý trả lời

a) Giải thích câu tục ngữ

- Câu tục ngữ phản ánh hiện tượng độ dài ngày, đêm thay đổi theo mùa ở nước ta.
- *"Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng"*: khoảng tháng 5 (mùa hạ) ngày dài, đêm ngắn → đêm qua rất nhanh.
- *"Ngày tháng mười chưa cười đã tối"*: khoảng tháng 10 (mùa đông) ngày ngắn, đêm dài → ngày qua rất nhanh.

- Nguyên nhân: Khi chuyển động quanh Mặt Trời, trục Trái Đất luôn nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo một góc không đổi (66∘33′66^{\circ}33') và không đổi phương. Vì vậy bán cầu Bắc và bán cầu Nam lần lượt ngả về phía Mặt Trời, làm cho độ dài ngày – đêm thay đổi theo mùa và theo vĩ độ.
- Nước ta nằm ở bán cầu Bắc. Vào tháng 5 (gần ngày 22/6 – hạ chí), bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, được chiếu sáng nhiều hơn nên ngày dài hơn đêm → đêm ngắn.
- Vào tháng 10 (gần ngày 22/12 – đông chí), bán cầu Bắc chếch xa Mặt Trời, được chiếu sáng ít hơn nên đêm dài hơn ngày → ngày ngắn.

b) Câu tục ngữ đúng với khu vực nào?

- Câu tục ngữ đúng với các khu vực thuộc bán cầu Bắc (như Việt Nam), nơi mùa hạ có ngày dài hơn đêm và mùa đông có ngày ngắn hơn đêm.
- Ở bán cầu Nam thì hiện tượng diễn ra ngược lại (tháng 5 ngày ngắn – đêm dài, tháng 10 ngày dài – đêm ngắn) nên câu tục ngữ không đúng.
- Riêng ở Xích đạo, ngày và đêm luôn dài bằng nhau quanh năm nên câu tục ngữ cũng không đúng. Càng về phía hai cực, độ chênh lệch ngày – đêm càng lớn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.