Giải Bài 3 trang 55 SBT Địa lí 10
Đề bài
Nêu dẫn chứng để thấy nguồn lực tự nhiên tạo lợi thế quan trọng nhưng không đóng vai trò quyết định tới việc phát triển kinh tế của một lãnh thổ.
Gợi ý trả lời
Nhận định cần chứng minh: Nguồn lực tự nhiên (vị trí địa lí, khoáng sản, đất, nước, khí hậu, sinh vật…) tạo ra lợi thế quan trọng cho phát triển kinh tế, nhưng *không* phải là nhân tố quyết định; nhân tố quyết định là nguồn lực kinh tế – xã hội (con người, vốn, khoa học – công nghệ, chính sách, thị trường).
a) Nguồn lực tự nhiên tạo lợi thế quan trọng
- Nguồn lực tự nhiên là cơ sở, tiền đề vật chất để phát triển kinh tế: cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu, năng lượng, mặt bằng… cho sản xuất.
- *Dẫn chứng:* Các nước giàu dầu mỏ ở Tây Nam Á (A-rập Xê-út, Cô-oét, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất) đã dựa vào trữ lượng dầu khí khổng lồ để trở thành những nước có thu nhập cao. Đất đai màu mỡ, khí hậu thuận lợi của đồng bằng giúp nhiều quốc gia phát triển mạnh nông nghiệp (lúa gạo ở Đông Nam Á). Vị trí địa lí thuận lợi (nằm trên tuyến hàng hải, đầu mối giao thông) tạo lợi thế cho thương mại, dịch vụ.
b) Nhưng nguồn lực tự nhiên không đóng vai trò quyết định
- *Giàu tài nguyên nhưng vẫn kém phát triển:* Nhiều quốc gia ở châu Phi (như Cộng hòa Dân chủ Công-gô) rất giàu khoáng sản (vàng, kim cương, đồng…) nhưng vẫn là những nước nghèo, kinh tế chậm phát triển do thiếu vốn, khoa học – công nghệ, nguồn lao động có trình độ và chính sách phù hợp.
- *Nghèo tài nguyên nhưng vẫn phát triển cao:* Nhật Bản, Xin-ga-po, Hàn Quốc gần như không có hoặc rất ít tài nguyên khoáng sản, phải nhập khẩu phần lớn nguyên – nhiên liệu, nhưng nhờ phát huy nguồn lực con người, khoa học – công nghệ hiện đại, vốn và chính sách hợp lí nên đã trở thành các nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới.
c) Kết luận
- So sánh hai nhóm dẫn chứng trên cho thấy: cùng một nguồn lực tự nhiên, kết quả phát triển kinh tế lại rất khác nhau. Điều đó chứng tỏ tài nguyên thiên nhiên chỉ tạo *lợi thế, điều kiện thuận lợi* ban đầu, còn việc khai thác và sử dụng nguồn lực đó hiệu quả đến đâu phụ thuộc vào nguồn lực kinh tế – xã hội (con người, vốn, khoa học – công nghệ, đường lối – chính sách, thị trường). Vì vậy nguồn lực tự nhiên quan trọng nhưng không có vai trò quyết định đối với sự phát triển kinh tế của một lãnh thổ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.