Giải Bài 3 trang 45 SBT Địa lí 10
Đề bài
Chứng minh quy luật địa đới là quy luật phổ biến nhất trong lớp vỏ địa lí.
Gợi ý trả lời
Khái niệm mở đầu: Quy luật địa đới là sự thay đổi có quy luật của tất cả các thành phần địa lí và cảnh quan địa lí theo vĩ độ (từ Xích đạo về hai cực). Nguyên nhân là do dạng hình cầu của Trái Đất làm cho góc chiếu của tia sáng Mặt Trời tới bề mặt đất (góc nhập xạ) giảm dần từ Xích đạo về cực, dẫn đến lượng bức xạ mặt trời nhận được cũng giảm dần theo vĩ độ.
Để chứng minh quy luật địa đới là quy luật phổ biến nhất, ta thấy biểu hiện của nó chi phối gần như toàn bộ các thành phần trong lớp vỏ địa lí:
a) Sự phân bố các vòng đai nhiệt trên Trái Đất: Do nguồn nhiệt (bức xạ mặt trời) phân bố theo vĩ độ nên hình thành các vòng đai nhiệt kế tiếp nhau đối xứng qua Xích đạo: vòng đai nóng, hai vòng đai ôn hòa, hai vòng đai lạnh và hai vòng đai băng giá vĩnh cửu.
b) Các đai khí áp và các đới gió trên Trái Đất: Khí áp và các đới gió cũng phân bố theo vĩ độ. Trên bề mặt Trái Đất hình thành 7 đai khí áp (1 đai áp thấp Xích đạo, 2 đai áp cao cận chí tuyến, 2 đai áp thấp ôn đới, 2 đai áp cao cực) và các đới gió chính (gió Mậu dịch, gió Tây ôn đới, gió Đông cực) phân bố đối xứng qua Xích đạo.
c) Các đới khí hậu trên Trái Đất: Khí hậu được hình thành do tác động của bức xạ mặt trời, hoàn lưu khí quyển và bề mặt đệm, trong đó bức xạ và hoàn lưu đều mang tính địa đới. Vì vậy các đới khí hậu cũng thay đổi theo vĩ độ, gồm: đới khí hậu Xích đạo, cận Xích đạo, nhiệt đới, cận nhiệt, ôn đới, cận cực và cực.
d) Các nhóm đất và các kiểu thảm thực vật: Do nhiệt, ẩm thay đổi theo vĩ độ nên các nhóm đất và các kiểu thảm thực vật cũng phân bố thành các dải (đới) kế tiếp nhau từ cực về Xích đạo, ví dụ: đài nguyên → rừng lá kim → rừng lá rộng ôn đới → thảo nguyên → hoang mạc → xa van → rừng nhiệt đới ẩm; tương ứng là các nhóm đất đài nguyên, pốt dôn, đất đen, đất đỏ vàng…
Kết luận: Như vậy, quy luật địa đới biểu hiện ở hầu hết các thành phần tự nhiên của lớp vỏ địa lí — từ sự phân bố nhiệt, khí áp, gió, khí hậu đến đất và sinh vật. Không một thành phần nào của lớp vỏ địa lí lại không chịu ảnh hưởng của tính địa đới. Chính vì có mặt và chi phối ở khắp nơi, trên mọi thành phần như vậy nên quy luật địa đới được coi là quy luật phổ biến nhất trong lớp vỏ địa lí (đpcm).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.