Giải Bài 7 trang 36 SBT Địa lí 10
Đề bài
Chứng minh chuyển động của các dòng biển có quy luật và chịu ảnh hưởng của các loại gió thường xuyên như gió Mậu dịch và gió Tây ôn đới.
Gợi ý trả lời
Phân tích đề: Cần chứng minh hai luận điểm: (1) các dòng biển chuyển động có quy luật; (2) chuyển động ấy chịu ảnh hưởng của các loại gió thường xuyên (gió Mậu dịch, gió Tây ôn đới). Ta chứng minh bằng cách nêu các quy luật phân bố – hướng chảy của dòng biển và đối chiếu với hướng của các đới gió.
a) Chuyển động của các dòng biển có tính quy luật
- Các dòng biển nóng và lạnh chảy đối xứng nhau qua hai bờ của các đại dương: ở vùng vĩ độ thấp và trung bình, bờ phía đông đại dương (phía tây lục địa) thường có dòng biển lạnh, bờ phía tây đại dương (phía đông lục địa) thường có dòng biển nóng.
- Ở mỗi bán cầu, các dòng biển hợp thành những vòng hoàn lưu lớn (vòng tuần hoàn kín): ở vùng nhiệt đới – chí tuyến, vòng hoàn lưu chảy thuận chiều kim đồng hồ ở bán cầu Bắc và ngược chiều kim đồng hồ ở bán cầu Nam.
- Các dòng biển nóng xuất phát từ vùng vĩ độ thấp chảy lên vùng vĩ độ cao; các dòng biển lạnh xuất phát từ vùng vĩ độ cao chảy về vùng vĩ độ thấp. Hướng chảy này lặp lại tương tự ở các đại dương → thể hiện tính quy luật.
→ *đpcm (luận điểm 1).*
b) Chuyển động của dòng biển chịu ảnh hưởng của các loại gió thường xuyên
- Gió Mậu dịch (tín phong) thổi thường xuyên từ áp cao chí tuyến về Xích đạo theo hướng đông bắc ở bán cầu Bắc và đông nam ở bán cầu Nam. Gió này đẩy nước biển chảy từ đông sang tây ở hai bên Xích đạo, tạo nên các dòng biển nóng Xích đạo chảy về phía tây — hướng dòng biển trùng với hướng gió thổi.
- Gió Tây ôn đới thổi thường xuyên từ áp cao chí tuyến về áp thấp ôn đới theo hướng tây nam ở bán cầu Bắc và tây bắc ở bán cầu Nam. Gió này tạo nên các dòng biển chảy từ tây sang đông ở vùng vĩ độ trung bình (ví dụ dòng Bắc Đại Tây Dương, dòng Tây gió mùa ở Nam bán cầu) — hướng dòng biển cũng trùng với hướng gió thổi.
- Chính sự kết hợp của gió Mậu dịch (đẩy nước về tây ở vĩ độ thấp) và gió Tây ôn đới (đẩy nước về đông ở vĩ độ trung bình) đã khép kín các vòng hoàn lưu đã nêu ở ý a). Vì hệ thống gió là gió thường xuyên, thổi ổn định quanh năm, nên các dòng biển do chúng tạo ra cũng ổn định về hướng và vị trí → giải thích vì sao dòng biển có quy luật.
→ *đpcm (luận điểm 2).*
Kết luận: Các dòng biển chuyển động theo những vòng hoàn lưu đối xứng, ổn định về hướng và vị trí (có quy luật); quy luật đó được hình thành và duy trì chủ yếu nhờ các loại gió thường xuyên — gió Mậu dịch tạo dòng biển chảy về phía tây ở vĩ độ thấp, gió Tây ôn đới tạo dòng biển chảy về phía đông ở vĩ độ trung bình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.