Giải Bài 5 trang 22 SBT Địa lí 10
Đề bài
Tại sao phong hoá vật lí diễn ra mạnh ở vùng sa mạc? Phong hoá hoá học diễn ra mạnh ở vùng khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa như Việt Nam?
Gợi ý trả lời
a) Vì sao phong hoá vật lí (phong hoá lí học) diễn ra mạnh ở vùng sa mạc?
Phong hoá vật lí là quá trình phá huỷ đá thành các khối vụn có kích thước to nhỏ khác nhau mà không làm thay đổi thành phần hoá học của chúng. Nguyên nhân chủ yếu là sự thay đổi nhiệt độ đột ngột và sự đóng băng của nước.
Ở vùng sa mạc, phong hoá vật lí diễn ra mạnh vì:
- Khí hậu khô hạn, trời quang mây nên biên độ nhiệt ngày – đêm rất lớn: ban ngày đá bị đốt nóng mạnh, ban đêm lạnh đi nhanh.
- Sự nóng lên và lạnh đi liên tục, đột ngột khiến đá luôn giãn nở rồi co lại không đều giữa lớp ngoài và lớp trong.
- Quá trình giãn nở – co lại lặp đi lặp lại làm đá bị rạn nứt, vỡ vụn ra. Vì ở sa mạc rất ít nước và hầu như không có thực vật nên phong hoá hoá học và sinh học yếu, phong hoá vật lí (do nhiệt) trở thành quá trình chủ yếu và diễn ra mạnh.
b) Vì sao phong hoá hoá học diễn ra mạnh ở vùng khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa như Việt Nam?
Phong hoá hoá học là quá trình phá huỷ đá và khoáng vật nhưng chủ yếu làm biến đổi thành phần, tính chất hoá học của chúng. Tác nhân chủ yếu là nước, các hợp chất hoà tan trong nước, khí carbonic, oxygen và axit hữu cơ.
Ở vùng khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa như Việt Nam, phong hoá hoá học diễn ra mạnh vì:
- Nhiệt độ cao quanh năm và độ ẩm, lượng mưa lớn → có nhiều nước và các phản ứng hoá học xảy ra nhanh, mạnh (nhiệt độ càng cao, phản ứng hoá học càng mạnh).
- Nước mưa hoà tan khí carbonic và các chất khác tạo thành dung dịch có khả năng hoà tan, ăn mòn đá, nhất là đá dễ hoà tan như đá vôi (tạo nên các dạng địa hình karst: hang động, măng đá...).
- Khí hậu nóng ẩm còn làm sinh vật phát triển mạnh, cung cấp nhiều axit hữu cơ, thúc đẩy quá trình phá huỷ và biến đổi đá.
→ Nhờ sự kết hợp của nhiệt độ cao, độ ẩm và lượng mưa lớn nên phong hoá hoá học ở Việt Nam diễn ra rất mạnh.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.