Sách bài tập Địa lí 10

Giải Bài 7 trang 9 SBT Địa lí 10

Bài 2. Phương pháp biểu hiện các đối tượng địa lí trên bản đồ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nếu nhận được đề nghị cộng tác làm bản đồ dân cư cho huyện nơi em sống, em sẽ tư vấn chọn phương pháp và hướng dẫn cụ thể như thế nào để thể hiện các nội dung sau đây:
– Mật độ dân số các xã, thị trấn trong huyện.
– Quy mô và cơ cấu dân số theo giới tính của các xã, thị trấn trong huyện.
– Phân bố dân cư trong huyện.
– Các thị trấn, thị tứ.
– Các yếu tố khác: sông, đường giao thông, địa giới huyện, địa giới xã – thị trấn.

Gợi ý trả lời

Nhận xét chung: Mỗi nội dung dân cư có bản chất khác nhau (số liệu theo đơn vị hành chính, số liệu điểm, sự phân bố, đối tượng điểm, đối tượng đường) nên cần chọn đúng phương pháp biểu hiện đã học ở Bài 2.

a) Mật độ dân số các xã, thị trấn
- Phương pháp: phương pháp khoanh vùng theo nền màu (phân tầng màu – choropleth), thể hiện trị số theo từng đơn vị lãnh thổ (xã, thị trấn).
- Hướng dẫn: Chia mật độ dân số thành các cấp, ví dụ: dưới 100100, 100100–500500, 500500–1 0001\,000, trên 1 0001\,000 người/km2^2. Mỗi cấp dùng một sắc độ của cùng một gam màu, nhạt dần ở nơi thưa dân, đậm dần ở nơi đông dân, tô kín toàn bộ diện tích mỗi xã/thị trấn. Nhìn màu nền là biết ngay xã nào đông – xã nào thưa.

b) Quy mô và cơ cấu dân số theo giới tính của các xã, thị trấn
- Phương pháp: phương pháp bản đồ – biểu đồ.
- Hướng dẫn: Đặt ở vị trí mỗi xã, thị trấn một biểu đồ tròn (hoặc cột chồng). Dùng độ lớn (bán kính/diện tích) của hình tròn tỉ lệ với quy mô dân số để so sánh xã nào đông dân hơn; chia mỗi hình tròn thành 2 phần Nam – Nữ theo tỉ lệ phần trăm để thấy cơ cấu giới tính. Kèm bảng chú giải quy ước độ lớn ứng với số dân và màu Nam/Nữ.

c) Phân bố dân cư trong huyện
- Phương pháp: phương pháp chấm điểm.
- Hướng dẫn: Quy ước mỗi chấm tương ứng một số dân nhất định (ví dụ 1 chấm = 200200 người). Đặt các chấm vào đúng nơi dân cư thực tế sinh sống: nơi đông dân chấm dày, nơi thưa dân chấm thưa, vùng không có dân (núi, rừng, mặt nước) để trống. Qua mật độ chấm thấy được sự phân bố và những nơi tập trung dân cư.

d) Các thị trấn, thị tứ
- Phương pháp: phương pháp kí hiệu (kí hiệu điểm).
- Hướng dẫn: Dùng kí hiệu đặt đúng vị trí thị trấn, thị tứ; có thể dùng kí hiệu hình học/tượng hình, thay đổi kích thước hoặc dạng kí hiệu để phân biệt cấp (thị trấn lớn hơn thị tứ). Ghi chú giải rõ từng loại.

e) Các yếu tố khác (sông, đường giao thông, địa giới huyện, địa giới xã – thị trấn)
- Phương pháp: phương pháp kí hiệu, dạng kí hiệu đường (kí hiệu theo đường).
- Hướng dẫn: Sông – vẽ bằng đường màu xanh, to dần về hạ lưu; đường giao thông – dùng kí hiệu đường phân theo cấp (quốc lộ, tỉnh lộ, đường liên xã) khác màu/nét; địa giới huyện và địa giới xã – thị trấn – dùng các nét đứt/chấm – gạch theo quy ước, phân biệt rõ ranh giới cấp huyện với cấp xã.

Kiểm tra lại: Mỗi nội dung đã khớp đúng bản chất đối tượng và phương pháp: số liệu theo đơn vị hành chính → nền màu; quy mô + cơ cấu → bản đồ – biểu đồ; sự phân bố → chấm điểm; đối tượng điểm (thị trấn, thị tứ) → kí hiệu điểm; đối tượng đường (sông, giao thông, địa giới) → kí hiệu đường. Hợp lí.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.