Giải Câu hỏi trang 34 Chuyên đề Vật lí 12

Lời giải

Thời gian chụp X-quang là thời gian cần để chùm tia X truyền qua cơ thể và tạo được ảnh đủ rõ trên phim (hoặc đầu thu). Muốn rút ngắn thời gian này thì phải làm cho lượng tia X (số photon) đến phim trong một đơn vị thời gian tăng lên, hoặc làm cho phim bắt tia nhanh hơn. Một số biện pháp:

a) Tăng cường độ dòng điện qua ống phát tia X (tăng dòng đốt catôt). Khi dòng điện qua ống lớn hơn thì số electron bắn vào anôt trong mỗi giây nhiều hơn, nên số photon tia X phát ra trong mỗi giây nhiều hơn. Chùm tia mạnh hơn làm phim nhận đủ năng lượng nhanh hơn, do đó thời gian chụp ngắn lại.

b) Tăng hiệu điện thế giữa anôt và catôt của ống tia X. Hiệu điện thế lớn hơn vừa làm tăng năng lượng (độ đâm xuyên) vừa làm tăng cường độ của chùm tia X, giúp tia truyền qua cơ thể và tác dụng lên phim mạnh hơn, rút ngắn thời gian phơi sáng.

c) Dùng phim (hoặc đầu thu) có độ nhạy cao và dùng màn tăng quang (tấm tăng cường). Phim nhạy hơn chỉ cần ít năng lượng tia X đã cho ảnh rõ; màn tăng quang biến tia X thành ánh sáng làm đen phim nhanh hơn, nên giảm được thời gian chụp.

d) Giảm khoảng cách từ nguồn phát tia X đến bộ phận cần chụp và đến phim. Cường độ chùm tia giảm theo khoảng cách, nên đặt nguồn gần hơn sẽ làm cường độ tia tới phim lớn hơn, thời gian chụp ngắn hơn (đồng thời phải bảo đảm an toàn liều chiếu).

Như vậy, nguyên tắc chung là tăng số photon tia X đến phim trong mỗi giây (tăng dòng, tăng hiệu điện thế, giảm khoảng cách) hoặc tăng khả năng bắt tia của phim (phim nhạy, màn tăng quang).

Đáp số