Chuyên đề học tập Vật lí 12

Giải Câu hỏi trang 48 Chuyên đề Vật lí 12

Bài 9. Hiệu ứng quang điện và năng lượng của photon   Đã kiểm chéo

Đề bài

Góc lệch của kim tĩnh điện kế giảm cho biết điện tích âm của tấm kẽm trong Hình 9.1 tăng hay giảm?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 48 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Sơ đồ thí nghiệm của Hertz năm 1887 phát hiện hiệu ứng quang điện. Bên trái là nguồn sáng do hồ quang điện phát ra (1), phát ra chùm tia (vẽ bằng các mũi tên) chiếu về phía phải. Trên đường đi của chùm sáng có đặt một kính lọc sắc (2, vẽ bằng khung nét đứt). Chùm sáng sau đó chiếu tới một tấm kẽm tích điện âm (3), tấm này có kí hiệu Zn và mang các dấu trừ. Tấm kẽm được nối xuống một quả cầu tiếp điện (4) nằm phía dưới. Quả cầu này nối với một tĩnh điện kế (5) – vẽ là một vật hình tròn, bên trong có một kim điện kế (6) lệch đi một góc so với phương thẳng đứng; cả tĩnh điện kế mang dấu trừ cho biết hệ đang tích điện âm. Chú thích: 1 – Ánh sáng do hồ quang điện phát ra; 2 – Kính lọc sắc; 3 – Tấm kẽm tích điện âm; 4 – Quả cầu tiếp điện; 5 – Tĩnh điện kế; 6 – Kim điện kế. Khi tấm kẽm tích điện âm, kim của tĩnh điện kế lệch đi một góc xác định; góc lệch này phản ánh độ lớn điện tích âm trên tấm kẽm (điện tích càng lớn thì kim lệch càng nhiều).

Lời giải

Góc lệch của kim tĩnh điện kế phản ánh độ lớn điện tích âm tích trên tấm kẽm: điện tích âm càng lớn thì lực đẩy tĩnh điện giữa kim và vỏ điện kế càng mạnh, kim lệch càng nhiều; điện tích âm càng nhỏ thì kim lệch càng ít.

Do đó, khi quan sát thấy góc lệch của kim giảm, nghĩa là độ lớn điện tích âm trên tấm kẽm đang giảm (tấm kẽm mất bớt điện tích âm).

Giải thích theo hiện tượng quang điện: ánh sáng thích hợp (tử ngoại từ hồ quang điện) chiếu vào tấm kẽm tích điện âm làm bứt các electron ra khỏi bề mặt kẽm. Khi electron bị bứt ra, lượng electron dư (điện tích âm) trên tấm kẽm giảm dần, nên điện tích âm của tấm kẽm giảm, kéo theo góc lệch của kim tĩnh điện kế giảm theo.

Đáp số

Điện tích âm của tấm kẽm giảm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.