Chuyên đề học tập Vật lí 11

Giải Câu hỏi 3 trang 44 Chuyên đề Vật lí 11

Bài 7. Cảm biến (Chuyên đề 3 – Mở đầu điện tử học)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy nêu sự khác nhau giữa cảm biến biến đổi trực tiếp và gián tiếp các dạng tín hiệu thành tín hiệu điện.

Lời giải

Phân loại cảm biến theo cách biến đổi tín hiệu

Cảm biến là thiết bị nhận biết (cảm nhận) các đại lượng vật lí cần đo (nhiệt độ, ánh sáng, áp suất, độ ẩm…) và biến đổi chúng thành tín hiệu điện để mạch điện tử xử lí. Dựa vào cách biến đổi, người ta chia cảm biến thành hai loại:

a) Cảm biến biến đổi trực tiếp

- Đại lượng vật lí cần đo được biến đổi ngay (trực tiếp) thành tín hiệu điện (suất điện động, điện áp hoặc dòng điện) mà không qua khâu trung gian.
- Bản thân cảm biến tự sinh ra tín hiệu điện khi chịu tác dụng của đại lượng cần đo; nó hoạt động như một nguồn phát tín hiệu điện.
- *Ví dụ:* pin quang điện (pin Mặt Trời) biến đổi trực tiếp ánh sáng thành suất điện động; cặp nhiệt điện biến đổi trực tiếp chênh lệch nhiệt độ thành suất điện động nhiệt điện.

b) Cảm biến biến đổi gián tiếp

- Đại lượng vật lí cần đo không được biến đổi thẳng thành tín hiệu điện, mà trước hết làm thay đổi một đặc trưng (thông số) điện của cảm biến như điện trở, điện dung, độ tự cảm…
- Sự thay đổi thông số này sau đó mới được mạch điện chuyển đổi (gián tiếp) thành tín hiệu điện áp hoặc dòng điện; cảm biến loại này cần được cấp nguồn (dòng điện) từ bên ngoài để hoạt động.
- *Ví dụ:* quang điện trở (ánh sáng làm thay đổi điện trở), nhiệt điện trở (nhiệt độ làm thay đổi điện trở), cảm biến điện dung (đại lượng đo làm thay đổi điện dung).

Kết luận – sự khác nhau cơ bản:

| Tiêu chí | Biến đổi trực tiếp | Biến đổi gián tiếp |
|---|---|---|
| Cách biến đổi | Đại lượng đo → thẳng ra tín hiệu điện | Đại lượng đo → thay đổi thông số điện (R,C,LR, C, L) → rồi mới thành tín hiệu điện |
| Khâu trung gian | Không có | Có (qua thay đổi RR, CC, LL…) |
| Nguồn nuôi | Tự sinh tín hiệu điện, không cần nguồn ngoài | Cần cấp nguồn (dòng điện) từ ngoài |
| Ví dụ | Pin quang điện, cặp nhiệt điện | Quang điện trở, nhiệt điện trở, cảm biến điện dung |

Đáp số

Cảm biến trực tiếp: tự biến đại lượng đo thành tín hiệu điện (sđđ, điện áp), không cần nguồn ngoài — ví dụ pin quang điện, cặp nhiệt điệnCảm biến gián tiếp: đại lượng đo làm thay đổi thông số điện (R,C,LR, C, L), rồi mạch mới chuyển thành tín hiệu điện, cần nguồn ngoài — ví dụ quang điện trở, nhiệt điện trở

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.