Chuyên đề học tập Vật lí 11

Giải Hoạt động trang 30 Chuyên đề Vật lí 11

Chuyên đề 2 – Truyền thông tin bằng sóng vô tuyến. III. So sánh biến điệu AM và FM   Đã kiểm chéo

Đề bài

Từ các đặc điểm của biến điệu AM và FM đã phân tích ở trên, hãy thảo luận để rút ra sự khác nhau cơ bản giữa biến điệu AM và FM theo các nội dung gợi ý sau:

a) Cách thức truyền.

b) Dải tần số sử dụng.

c) Độ rộng kênh/băng thông.

d) Chất lượng âm thanh.

e) Phạm vi phát sóng.

g) Ảnh hưởng bởi nhiễu.

Lời giải

So sánh sự khác nhau cơ bản giữa biến điệu AM và FM

Biến điệu biên độ (AM – Amplitude Modulation) là cách làm cho biên độ của sóng mang biến đổi theo tín hiệu âm tần, còn biến điệu tần số (FM – Frequency Modulation) là cách làm cho tần số của sóng mang biến đổi theo tín hiệu âm tần. Từ đó rút ra các điểm khác nhau sau:

a) Cách thức truyền

- AM: thông tin (tín hiệu âm tần) được "chở" bằng sự thay đổi biên độ của sóng mang cao tần; tần số của sóng mang giữ không đổi.
- FM: thông tin được "chở" bằng sự thay đổi tần số của sóng mang; biên độ của sóng mang giữ không đổi.

b) Dải tần số sử dụng

- AM: phát ở dải tần số thấp hơn, thường dùng sóng dài, sóng trung và sóng ngắn (cỡ vài trăm kHz đến vài chục MHz).
- FM: phát ở dải tần số cao hơn, thường dùng sóng cực ngắn VHF (cỡ 88−10888 - 108 MHz).

c) Độ rộng kênh / băng thông

- AM: băng thông hẹp, nên trong cùng một dải tần chứa được nhiều kênh.
- FM: băng thông rộng hơn nhiều, mỗi kênh chiếm dải tần lớn nên chứa được ít kênh hơn trong cùng một dải tần.

d) Chất lượng âm thanh

- AM: chất lượng âm thanh thấp hơn, dễ bị méo và lẫn tạp âm.
- FM: chất lượng âm thanh cao hơn, trung thực, rõ nét (do băng thông rộng và ít chịu ảnh hưởng của nhiễu).

e) Phạm vi phát sóng

- AM: phạm vi phát sóng xa hơn (nhờ dùng sóng dài, sóng trung, sóng ngắn có thể phản xạ ở tầng điện li nên truyền đi rất xa, kể cả vòng quanh Trái Đất).
- FM: phạm vi phát sóng gần hơn (dùng sóng cực ngắn truyền thẳng, không phản xạ ở tầng điện li nên chỉ phủ sóng trong phạm vi hẹp, cỡ vùng, địa phương).

g) Ảnh hưởng bởi nhiễu

- AM: dễ bị nhiễu, vì nhiễu chủ yếu tác động làm thay đổi biên độ sóng – đúng vào đại lượng mang tin của AM.
- FM: ít bị nhiễu hơn, vì tin được mang bằng tần số, trong khi nhiễu chủ yếu làm thay đổi biên độ nên hầu như không ảnh hưởng tới nội dung tin.

Kết luận: AM có băng thông hẹp, phát ở tần số thấp, truyền được xa nhưng chất lượng âm thanh kém và dễ bị nhiễu; FM có băng thông rộng, phát ở tần số cao, phạm vi phủ sóng gần nhưng chất lượng âm thanh tốt và ít bị nhiễu.

Đáp số

a) AM: biến đổi biên độ sóng mang; FM: biến đổi tần số sóng mangb) AM: tần số thấp (sóng dài/trung/ngắn); FM: tần số cao (VHF 88–108 MHz)c) AM: băng thông hẹp; FM: băng thông rộngd) AM: âm thanh kém; FM: âm thanh tốt, trung thựce) AM: phủ sóng xa; FM: phủ sóng gầng) AM: dễ bị nhiễu; FM: ít bị nhiễu

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.