Giải Câu hỏi 1 trang 6 Chuyên đề Vật lí 11
Đề bài
Khi thả viên đá ở Hình 1.2, tại sao viên đá luôn rơi về phía mặt đất?
Hình vẽ một người đứng trên mặt đất, tay đưa lên cao cầm viên đá tại điểm O. Từ O có mũi tên vận tốc chỉ nằm ngang hướng ra xa người. Có hai quỹ đạo dạng đường nét đứt: một quỹ đạo thẳng đứng từ O rơi xuống điểm A ngay dưới chân (viên đá được thả rơi tự do), một quỹ đạo cong parabol từ O đi ra xa rồi rơi xuống điểm C (viên đá được ném ngang); điểm B nằm trên mặt đất giữa A và C. Ba điểm A, B, C lần lượt nằm trên mặt đất theo thứ tự từ gần đến xa người ném.
Lời giải
Viên đá luôn rơi về phía mặt đất vì Trái Đất tạo ra xung quanh nó một trường hấp dẫn. Mọi vật có khối lượng đặt trong trường hấp dẫn này đều bị Trái Đất hút bằng một lực gọi là lực hấp dẫn (ở gần mặt đất chính là trọng lực ).
- Khi buông tay, viên đá không còn được tay giữ, nên lực duy nhất đáng kể tác dụng lên nó là trọng lực do Trái Đất hút. Lực này luôn có phương thẳng đứng, hướng xuống phía mặt đất (hướng về tâm Trái Đất).
- Theo định luật II Newton, gia tốc của viên đá cùng hướng với hợp lực tác dụng: . Do đó viên đá thu gia tốc rơi tự do hướng xuống đất.
- Vì vậy, dù được thả rơi thẳng đứng (quỹ đạo O → A) hay được ném ngang với vận tốc (quỹ đạo cong O → C), thành phần chuyển động theo phương thẳng đứng của viên đá vẫn bị trọng lực kéo xuống, nên cuối cùng viên đá luôn chạm mặt đất (tại A, B hay C). Nói cách khác, chính lực hấp dẫn của Trái Đất đặt trong trường hấp dẫn của nó là nguyên nhân khiến viên đá luôn rơi về phía mặt đất.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.