Chuyên đề học tập Vật lí 11

Giải Hoạt động trang 13 Chuyên đề Vật lí 11

Bài 2. Trường hấp dẫn của Trái Đất   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tính gia tốc rơi tự do của vật ở các độ cao khác nhau như mô tả trong bảng sau:

| Vị trí vật rơi | Độ cao so với mặt nước biển (km) | Gia tốc rơi tự do (m/s²) |
| --- | --- | --- |
| Đỉnh Fansipan | 3,1 | ? |
| Đỉnh Everest | 8,8 | ? |

Lời giải

Cơ sở lí thuyết (SGK Vật lí 11 – Chuyên đề). Gia tốc rơi tự do của vật là độ lớn cường độ trường hấp dẫn do Trái Đất gây ra tại vị trí của vật. Ở độ cao hh so với mặt đất (coi gần đúng mặt nước biển), vật cách tâm Trái Đất một khoảng R+hR + h nên:

g=GM(R+h)2g = \dfrac{GM}{(R+h)^2}

Tại mặt đất (h=0h = 0): g0=GMR2g_0 = \dfrac{GM}{R^2}. Chia hai vế ta được công thức tiện dùng:

g=g0(RR+h)2g = g_0\left(\dfrac{R}{R+h}\right)^2

Lấy bán kính Trái Đất R=6400 kmR = 6400\ \text{km} và gia tốc rơi tự do ở mặt đất g0=9,8 m/s2g_0 = 9{,}8\ \text{m/s}^2.

a) Đỉnh Fansipan, h=3,1 kmh = 3{,}1\ \text{km}.

g1=9,8⋅(64006400+3,1)2=9,8⋅(64006403,1)2≈9,8⋅(0,99952)2≈9,79 m/s2g_1 = 9{,}8\cdot\left(\dfrac{6400}{6400 + 3{,}1}\right)^2 = 9{,}8\cdot\left(\dfrac{6400}{6403{,}1}\right)^2 \approx 9{,}8\cdot (0{,}99952)^2 \approx 9{,}79\ \text{m/s}^2

b) Đỉnh Everest, h=8,8 kmh = 8{,}8\ \text{km}.

g2=9,8⋅(64006400+8,8)2=9,8⋅(64006408,8)2≈9,8⋅(0,99863)2≈9,77 m/s2g_2 = 9{,}8\cdot\left(\dfrac{6400}{6400 + 8{,}8}\right)^2 = 9{,}8\cdot\left(\dfrac{6400}{6408{,}8}\right)^2 \approx 9{,}8\cdot (0{,}99863)^2 \approx 9{,}77\ \text{m/s}^2

Nhận xét – kiểm tra lại. Càng lên cao (hh tăng) thì R+hR + h tăng, nên gg giảm dần: g2<g1<g0g_2 < g_1 < g_0. Vì độ cao của các đỉnh núi (∼\sim vài km) rất nhỏ so với bán kính Trái Đất (64006400 km) nên gia tốc rơi tự do chỉ giảm rất ít so với 9,8 m/s29{,}8\ \text{m/s}^2, phù hợp với kết quả tính được.

Đáp số

Đỉnh Fansipan: g1≈9,79g_1 \approx 9,79 m/s²Đỉnh Everest: g2≈9,77g_2 \approx 9,77 m/s²

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.