Giải Bài 3.6 trang 53 Chuyên đề Toán 12
Đề bài
Chỉ số giá tiêu dùng () cho biết sự thay đổi tương đối về giá theo thời gian của một giỏ hàng hoá và dịch vụ cố định. Nó là một chỉ số giá sinh hoạt giúp đo lường ảnh hưởng của lạm phát đến chi phí hàng hoá và dịch vụ. Nếu lấy chỉ số của kì gốc 2014 để so sánh (coi cho năm này là 100) thì chỉ số tháng 1 năm 2020 là 118,09 (Theo Tổng cục thống kê). Điều này có nghĩa là 100 nghìn đồng trong năm 2014 có sức mua tương đương với 118,09 nghìn đồng vào tháng 1 năm 2020. Nói chung, nếu tỉ lệ lạm phát trung bình là mỗi năm ( cho dưới dạng số thập phân) trong năm, thì chỉ số sau năm là
ở đó là tại đầu của chu kì năm.
a) Chỉ số là 100 vào tháng 1 năm 2014 và 118,09 vào tháng 1 năm 2020. Giả sử rằng tỉ lệ lạm phát hằng năm không đổi trong khoảng thời gian này, hãy xác định tỉ lệ lạm phát trung bình hằng năm trong giai đoạn này.
b) Sử dụng tỉ lệ lạm phát tính được từ câu a, sẽ đạt mức 115 vào năm nào?
c) Nếu tháng 1 năm 2020 là 118,09 và tỉ lệ lạm phát trung bình hằng năm là 3,21% thì vào tháng 1 năm 2030 sẽ là bao nhiêu?
d) Nếu tỉ lệ lạm phát trung bình hằng năm là 3%, thì sẽ mất bao lâu để chỉ số giá tiêu dùng tăng gấp đôi?
Lời giải
a) Tỉ lệ lạm phát trung bình hằng năm
Từ tháng 1 năm 2014 đến tháng 1 năm 2020 là năm, với và . Áp dụng công thức , ta có:
Suy ra
Vậy tỉ lệ lạm phát trung bình hằng năm trong giai đoạn này khoảng .
b) đạt mức vào năm nào?
Lấy mốc tháng 1 năm 2014 với và . Ta cần tìm sao cho:
Lấy lôgarit hai vế, ta được:
Vậy sau khoảng năm kể từ năm 2014, tức là vào khoảng năm 2019, chỉ số đạt mức .
c) vào tháng 1 năm 2030
Lấy mốc tháng 1 năm 2020 với , tỉ lệ lạm phát . Từ tháng 1 năm 2020 đến tháng 1 năm 2030 là năm, nên:
Vậy vào tháng 1 năm 2030 khoảng .
d) Thời gian để tăng gấp đôi khi
Gọi là chỉ số giá tiêu dùng ban đầu. tăng gấp đôi nghĩa là , do đó:
Lấy lôgarit hai vế, ta được:
Vậy phải mất khoảng năm (tức là khoảng năm) thì chỉ số giá tiêu dùng tăng gấp đôi.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.